Ana dilinin inkişafında süni maneələr
Hər bir xalqın dili onun milli varlığının, tarixi yaddaşının və mənəvi dəyərlərinin əsas daşıyıcısıdır. Azərbaycan dili də əsrlər boyu xalqımızın zəngin mədəniyyətini, adət-ənənələrini və dünyagörüşünü yaşadaraq bu günümüzə gəlib çatmışdır. Məhz buna görə də ana dilinin qorunması və inkişafı hər bir vətəndaşın mənəvi borcudur. Lakin qloballaşma dövründə dilimizin inkişafına mane olan bəzi süni amillər də mövcuddur və onların aradan qaldırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Ana dilinin inkişafında ən ciddi süni maneələrdən biri xarici sözlərdən həddindən artıq və yersiz istifadə edilməsidir. Bəzi insanlar gündəlik danışıqda və ya sosial şəbəkələrdə Azərbaycan dilində qarşılığı olduğu halda, əcnəbi sözlərə üstünlük verirlər. Bu isə dilin saflığına mənfi təsir göstərir və xüsusilə gənc nəslin nitq mədəniyyətinin zəifləməsinə səbəb olur. Dilin zəngin imkanlarından istifadə etmək əvəzinə, onu lazımsız alınma sözlərlə yükləmək milli dilə hörmətin azalmasına gətirib çıxara bilər. Digər bir maneə ana dilində düzgün danışıq və yazı mədəniyyətinə kifayət qədər diqqət yetirilməməsidir. Televiziya, internet platformaları və bəzi media vasitələrində dil normalarının pozulması, orfoqrafiya və orfoepiya qaydalarına əməl edilməməsi cəmiyyətə mənfi təsir göstərir. İctimai nüfuzu olan şəxslərin düzgün və səlis Azərbaycan dilində danışması bu baxımdan mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Ana dilinin inkişafına təsir edən amillərdən biri də mütaliə vərdişinin zəifləməsidir. Klassik və müasir Azərbaycan ədəbiyyatını mütaliə edən insanlar söz ehtiyatını artırır, nitqini zənginləşdirir və dilə daha həssas yanaşırlar. Kitab oxumağın azalması isə dil imkanlarından istifadə səviyyəsini məhdudlaşdırır. Bu maneələrin aradan qaldırılması üçün ailə, məktəb, media və cəmiyyət birlikdə fəaliyyət göstərməlidir. Uşaqlarda kiçik yaşlardan ana dilinə sevgi aşılanmalı, məktəblərdə dilin zənginliyi daha dərindən öyrədilməli, kütləvi informasiya vasitələrində isə ədəbi dil normalarına ciddi riayət olunmalıdır. Eyni zamanda, sosial şəbəkələrdə və rəqəmsal mühitdə Azərbaycan dilində keyfiyyətli məzmunun artırılması da mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Nəticə etibarilə, ana dilinin inkişafında yaranan süni maneələri aradan qaldırmaq hər birimizin ortaq məsuliyyətidir. Azərbaycan dilinin saflığını qorumaq, onun zənginliyini gələcək nəsillərə olduğu kimi çatdırmaq milli kimliyimizin və dövlətçiliyimizin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Ana dilimizə göstərilən hörmət xalqımızın öz tarixinə, mədəniyyətinə və gələcəyinə göstərdiyi hörmətin ən gözəl ifadəsidir.
Zərdab rayon Hüseynxanlı kənd ümumi orta ümumtəhsil məktəbinin müəllimi-Əfsun Nuriyev
