Ana dilinin inkişafı uğrunda mübarizə – milli dövlətçilik düşüncəsinin təzahürü
Hər bir xalqın milli kimliyini, tarixi yaddaşını və mənəvi dəyərlərini yaşadan əsas amillərdən biri onun ana dilidir. Azərbaycan dili də əsrlər boyu xalqımızın milli-mədəni irsini qoruyub saxlayan, nəsillər arasında mənəvi körpü rolunu oynayan əvəzsiz sərvətdir. Lakin tariximizin müəyyən mərhələlərində ana dilimizin inkişafı müxtəlif siyasi və ideoloji maneələrlə üzləşmiş, onun ictimai həyatda tətbiq dairəsinin məhdudlaşdırılmasına yönəlmiş məqsədyönlü siyasət həyata keçirilmişdir.
XX əsrin 70-ci illərinin ortalarından etibarən keçmiş Sovet İttifaqında dil məsələsi yenidən siyasi müstəviyə çıxarıldı. SSRİ Konstitusiyasının qəbulundan sonra milli respublikalarda yerli dillərin istifadəsinin məhdudlaşdırılması istiqamətində aparılan siyasət daha da gücləndirildi. Mərkəzləşdirmə siyasətinin tərkib hissəsi kimi milli dillərin ictimai idarəçilikdə, təhsildə və digər mühüm sahələrdə rolunun azaldılmasına cəhd göstərilir, vahid ideoloji məkanın formalaşdırılması prioritet hesab edilirdi. Belə mürəkkəb ictimai-siyasi şəraitdə ana dilinin qorunması və inkişafı məsələsini gündəmə gətirmək böyük vətəndaşlıq mövqeyi və siyasi iradə tələb edirdi.
Tarix göstərir ki, ötən əsrin 30-cu illərində milli dilin hüquqlarını müdafiə edən ziyalılar və ictimai xadimlər ağır repressiyalara məruz qalmış, bir çoxu sürgün edilmiş və ya müxtəlif təqiblərlə üzləşmişdir. Bu səbəbdən uzun illər ana dili məsələsi açıq şəkildə müzakirə olunmur, hətta bir çox milli respublikaların rəhbərləri belə bu mövzuda sərbəst mövqe nümayiş etdirmək imkanına malik olmurdular. Ana dilinin inkişafı istiqamətində atılacaq hər bir addım ciddi siyasi risk hesab edilirdi.
Məhz belə mürəkkəb tarixi şəraitdə Azərbaycan xalqının milli maraqlarının qorunması istiqamətində prinsipial mövqe nümayiş etdirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edirdi. Ana dilinin dövlət idarəçiliyində, təhsil sistemində və ictimai həyatda mövqeyinin qorunması milli şüurun möhkəmlənməsinə, xalqın öz tarixi və mədəni irsinə bağlılığının güclənməsinə xidmət edən mühüm amillərdən biri olmuşdur. Bu istiqamətdə həyata keçirilən ardıcıl fəaliyyət sonrakı dövrdə Azərbaycan dilinin hüquqi statusunun möhkəmləndirilməsi üçün etibarlı zəmin yaratmışdır.
Müstəqillik illərində Azərbaycan dili dövlət dilinin bütün atributlarını qazanmış, onun tətbiq dairəsi daha da genişlənmişdir. Dövlət idarəçiliyində, qanunvericilikdə, təhsil, elm, mədəniyyət və informasiya məkanında Azərbaycan dilinin mövqeyi ardıcıl şəkildə möhkəmləndirilmiş, dilimizin saflığının qorunması və inkişaf etdirilməsi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir.
Bu gün Azərbaycan dilinin qorunması və zənginləşdirilməsi hər bir vətəndaşın mənəvi borcu olmaqla yanaşı, milli dövlətçiliyimizin möhkəmləndirilməsinə xidmət edən vacib vəzifədir. Tarixin çətin sınaqlarından keçərək inkişaf edən ana dilimiz xalqımızın milli birliyinin, mənəvi bütövlüyünün və müstəqil dövlətimizin ən mühüm rəmzlərindən biri kimi bundan sonra da qorunmalı, gələcək nəsillərə saf və zəngin şəkildə ötürülməlidir.
Rasim Hüseynov – Zərdab Rayon Ağsaqqallar Şurasının sədri
