Alim-oftalmoloq.
Azərbaycan tibb elminin inkişaf tarixində xüsusi yeri olan görkəmli alim Zərifə Əliyeva oftalmologiya sahəsində apardığı fundamental tədqiqatlar, praktik həkim fəaliyyəti və pedaqoji xidmətləri ilə seçilmişdir. Onun həyat və fəaliyyət yolu yalnız bir həkimin peşəkar inkişafı deyil, eyni zamanda Azərbaycan səhiyyəsinin bütövlükdə tərəqqisinin parlaq nümunəsidir. Zərifə Əliyeva elmi axtarışları ilə praktiki tibbi fəaliyyəti vəhdətdə apararaq oftalmologiya elmini yeni mərhələyə yüksəltmişdir. 1949-cu ildən başlayaraq o, Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Göz Xəstəlikləri İnstitutunda elmi işçi kimi fəaliyyətə başlamışdır. Bu institut o dövrdə respublikada göz xəstəliklərinin öyrənilməsi və müalicəsi sahəsində aparıcı elmi mərkəzlərdən biri idi. Gənc mütəxəssis kimi burada fəaliyyətə başlayan Zərifə Əliyeva qısa müddət ərzində öz biliyi, məsuliyyəti və işə yaradıcı yanaşması ilə seçilmişdir. O, institutda işlədiyi ilk illərdən etibarən elmi fəaliyyətə böyük maraq göstərmiş, tədqiqat işlərinə fəal şəkildə qoşulmuşdur. 1950-ci ildə aspiranturaya daxil olması onun elmi fəaliyyətində mühüm dönüş nöqtəsi olmuşdur. Aspirantura dövrü Zərifə Əliyevanın elmi dünyagörüşünün formalaşmasında, metodoloji biliklərinin dərinləşməsində və müstəqil tədqiqatçı kimi yetişməsində xüsusi rol oynamışdır. Bu mərhələdə o, oftalmologiyanın aktual problemlərinə həsr olunmuş tədqiqatlar aparmış, göz xəstəliklərinin yaranma səbəblərini, inkişaf mexanizmlərini və müalicə yollarını elmi əsaslarla araşdırmışdır. Zərifə Əliyevanın fəaliyyətinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri onun elmi işlə praktik fəaliyyəti paralel şəkildə aparması idi. O, yalnız laboratoriya və elmi araşdırmalarla kifayətlənmir, eyni zamanda gündəlik olaraq xəstələrlə işləyir, onların diaqnoz və müalicəsi ilə məşğul olurdu. Bu isə ona imkan verirdi ki, elmi nəticələrini real klinik şəraitdə yoxlasın və praktik təcrübədən əldə etdiyi məlumatları elmi işlərinə daxil etsin. Bu qarşılıqlı əlaqə onun fəaliyyətinin səmərəliliyini artırmış və əldə etdiyi nəticələrin daha etibarlı olmasına şərait yaratmışdır. Alimin elmi tədqiqatlarının əsas istiqamətlərindən biri istehsalat mühitinin göz sağlamlığına təsirinin öyrənilməsi olmuşdur. O dövrdə sənayeləşmənin sürətlə inkişaf etməsi nəticəsində müxtəlif istehsalat sahələrində çalışan insanların sağlamlığı, xüsusilə də göz sağlamlığı ciddi problemlərlə üzləşirdi. Zərifə Əliyeva bu sahədə geniş tədqiqatlar apararaq kimyəvi maddələrin, tozun, qazların və digər zərərli faktorların gözə təsirini araşdırmışdır. Onun apardığı tədqiqatlar nəticəsində peşə xəstəliklərinin qarşısının alınması istiqamətində mühüm elmi əsaslandırmalar verilmişdir. Zərifə Əliyeva yalnız xəstəliklərin diaqnostikası və müalicəsi ilə kifayətlənməyərək, onların profilaktikasına da böyük önəm verirdi. O hesab edirdi ki, xəstəliklərin qarşısını almaq onları müalicə etməkdən daha vacibdir. Bu məqsədlə o, müxtəlif profilaktik tədbirlər sistemi hazırlamış, istehsalat müəssisələrində çalışan işçilərin göz sağlamlığının qorunması üçün praktiki tövsiyələr vermişdir. Bu tədbirlər sonradan geniş tətbiq olunmuş və müsbət nəticələr vermişdir. Alimin elmi fəaliyyəti zəngin və çoxşaxəli olmuşdur. O, oftalmologiyanın müxtəlif sahələrinə dair çoxsaylı elmi məqalələr, monoqrafiyalar və metodik vəsaitlər müəllifi olmuşdur. Bu əsərlər yalnız Azərbaycan tibb ictimaiyyəti üçün deyil, eyni zamanda beynəlxalq elmi mühit üçün də böyük əhəmiyyət kəsb etmişdir. Onun tədqiqatları bir çox xarici ölkələrdə maraqla qarşılanmış və yüksək qiymətləndirilmişdir. Zərifə Əliyeva beynəlxalq elmi əlaqələrin inkişafına da böyük önəm vermişdir. O, müxtəlif ölkələrdə keçirilən elmi konfrans və simpoziumlarda iştirak edərək öz tədqiqatlarının nəticələrini təqdim etmişdir. Bu tədbirlərdə onun çıxışları böyük maraq doğurmuş, oftalmologiya sahəsində çalışan alimlər tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. Beləliklə, o, Azərbaycan tibb elmini beynəlxalq səviyyədə layiqincə təmsil etmişdir. Onun pedaqoji fəaliyyəti də xüsusi qeyd olunmalıdır. Zərifə Əliyeva gənc həkim və alimlərin yetişdirilməsinə böyük diqqət yetirmiş, onların elmi və praktiki biliklərinin inkişafına kömək etmişdir. O, tələbələrinə yalnız tibbi biliklər deyil, eyni zamanda həkim etikası, məsuliyyət və insanlara sevgi kimi dəyərləri aşılamışdır. Onun yetirmələri sonralar müxtəlif tibb müəssisələrində uğurla fəaliyyət göstərmiş və onun elmi ənənələrini davam etdirmişlər. Zərifə Əliyevanın fəaliyyətində humanizm və insanpərvərlik əsas prinsiplərdən biri olmuşdur. O, hər bir xəstəyə xüsusi diqqətlə yanaşır, onların yalnız fiziki deyil, mənəvi vəziyyətini də nəzərə alırdı. Onun xəstələrə münasibəti həkim peşəsinin ən yüksək humanist dəyərlərini özündə əks etdirirdi. Bu xüsusiyyətlər ona cəmiyyətdə böyük hörmət və nüfuz qazandırmışdır. Alimin fəaliyyəti dövlət tərəfindən də yüksək qiymətləndirilmişdir. O, bir sıra fəxri adlara və mükafatlara layiq görülmüşdür. Bu mükafatlar onun Azərbaycan səhiyyəsinə verdiyi töhfələrin rəsmi təsdiqi idi. Zərifə Əliyevanın həyat və fəaliyyəti Azərbaycan qadınının elm və cəmiyyət həyatında oynadığı mühüm rolu parlaq şəkildə nümayiş etdirir. O, öz zəhməti, biliyi və iradəsi ilə sübut etmişdir ki, qadınlar da elm sahəsində böyük uğurlar qazana və cəmiyyətin inkişafına mühüm töhfələr verə bilərlər.
Bu gün Zərifə Əliyevanın elmi irsi Azərbaycan tibb elminin inkişafında mühüm rol oynamaqda davam edir. Onun tədqiqatları, metodik tövsiyələri və elmi yanaşmaları müasir oftalmologiyanın inkişafında da öz aktuallığını qoruyur. Onun adı Azərbaycan səhiyyəsində hörmətlə çəkilir və böyük ehtiramla yad olunur. Zərifə Əliyevanın alim-oftalmoloq kimi fəaliyyəti Azərbaycan tibb elminin inkişafında mühüm mərhələ təşkil edir. O, elmi və praktik fəaliyyətini uğurla birləşdirərək oftalmologiya sahəsində böyük nailiyyətlər əldə etmiş, minlərlə insanın sağlamlığının qorunmasına töhfə vermişdir. Onun həyat yolu, zəhməti və nailiyyətləri gələcək nəsillər üçün daim örnək olacaqdır.
Zərdab rayonu üzrə gənclər və idman sektorunun müdiri – Əvəz Soltanov
