30 ildən çox davam edən işğal.
Azərbaycanın müasir tarixində ən ağrılı səhifələrdən biri torpaqlarımızın uzun illər işğal altında qalmasıdır. 1990-cı illərin əvvəllərindən başlayan bu proses 30 ildən çox davam edib. İşğal nəticəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyü pozulub, yüz minlərlə insan doğma yurdlarından didərgin düşüb. Ermənistan–Azərbaycan münaqişəsi nəticəsində Azərbaycanın keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti və onun ətrafındakı bir sıra rayonlar üzərində Azərbaycan hökumətinin nəzarəti itirilib. Ağdam, Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan, Qubadlı, Kəlbəcər və Laçın rayonları işğal olunub. Bu hadisələr çoxsaylı insan itkisinə və böyük humanitar problemlərə səbəb olub.
İşğal illərində məcburi köçkün həyatı yaşayan ailələr doğma evlərinə qayıtmaq arzusu ilə yaşayıblar. Onların bir çoxu uzun illər ərzində öz kəndlərini, evlərini və xatirələrini yalnız yaddaşlarında yaşadıblar. İşğal olunmuş ərazilərdə şəhər və kəndlərin, tarixi və dini abidələrin dağıdılması da Azərbaycanın mədəni irsinə ciddi zərər vurub. Azərbaycan uzun illər ərzində münaqişənin sülh yolu ilə həllinə çalışıb. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi dörd qətnamədə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və işğal olunmuş ərazilərdən qüvvələrin çıxarılması ilə bağlı müddəalar öz əksini tapıb. Lakin münaqişənin həlli uzun müddət mümkün olmayıb.
2020-ci ildə baş verən 44 günlük müharibə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm mərhələ oldu. Müharibədən sonra Azərbaycan nəzarətində olmayan ərazilər məsələsi davam etdi və 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən hərbi əməliyyatlardan sonra Azərbaycan bütün ərazisi üzərində nəzarəti bərpa etdiyini açıqladı. Bu hadisələrdən sonra qarşıda yeni vəzifələr yarandı. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə dağıdılmış şəhər və kəndlərin yenidən qurulması, yolların və digər infrastrukturun bərpası, insanların öz doğma yurdlarına qayıtması istiqamətində işlər aparılır. Bu proses uzunmüddətli və böyük məsuliyyət tələb edir.
20 Sentyabrın Dövlət Suverenliyi Günü kimi qeyd olunması Azərbaycan tarixində mühüm hadisələrin xatırlanması baxımından əhəmiyyətlidir. Bu gün uzun illər davam edən işğalın yaratdığı ağır nəticələri, doğma torpaqlarından ayrı düşən insanların yaşadıqları çətinlikləri və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası prosesini yada salır.
Zərdab rayon Dəkkəoba kənd tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru-Səlim Zeynalov
