Uzunmüddətli münaqişəyə, əzablara və qarşılıqlı etimadsızlığa baxmayaraq, sülh mümkündür.
Uzunmüddətli münaqişəyə, illərlə davam edən əzablara və dərin kök salmış qarşılıqlı etimadsızlığa baxmayaraq, sülh mümkündür və bu, tarixin müxtəlif dövrlərində dəfələrlə sübut olunmuş bir həqiqətdir. Münaqişələr adətən təkcə siyasi və ya ərazi məsələləri ilə məhdudlaşmır, onlar insanların həyatına, psixologiyasına, sosial münasibətlərinə və gələcəyə olan ümidlərinə ciddi təsir göstərir. Uzun illər davam edən qarşıdurmalar nəsillər boyu yaddaşlarda qorxu, ağrı və itki hissləri formalaşdırır. Buna baxmayaraq, sülh ideyası heç vaxt tamamilə yox olmur və ən çətin şəraitdə belə özünə yol tapmağı bacarır. Sülhün mümkünlüyü ilk növbədə dialoqdan və qarşılıqlı iradədən asılıdır. Münaqişə tərəfləri bir-birini yalnız düşmən kimi deyil, eyni regionu, oxşar taleyi və ortaq gələcəyi bölüşən tərəfdaşlar kimi görməyə başladıqda, sülh üçün real zəmin yaranır. Bu, asan proses deyil və zaman, səbr, eləcə də cəsarət tələb edir. Keçmişin ağrılı səhifələrini etiraf etmək, itkiləri qəbul etmək və gələcəyə yönəlmiş düşüncə tərzini formalaşdırmaq sülh yolunda atılan vacib addımlardır. Uzunmüddətli münaqişələrdə ən böyük problemlərdən biri qarşılıqlı etimadsızlıqdır. İllərlə davam edən gərginlik insanlarda qorxu və şübhə yaradır, bu isə hər hansı təşəbbüsə skeptik yanaşmaya səbəb olur. Lakin etimad bir anda yaranmır, o, mərhələli şəkildə, kiçik, lakin ardıcıl addımlarla qurulur. Humanitar əməkdaşlıq, mədəni əlaqələr, iqtisadi layihələr və birbaşa ünsiyyət etimadın bərpasında mühüm rol oynayır. İnsanlar bir-birini daha yaxından tanıdıqca, ortaq maraqlar və dəyərlər ön plana çıxır. Sülhün əhəmiyyəti təkcə müharibənin olmaması ilə ölçülmür. Əsl sülh təhlükəsiz mühitin, sosial rifahın və davamlı inkişafın təmin olunması deməkdir. Sülh şəraitində insanlar öz həyatlarını qurmağa, təhsil almağa, işləməyə və gələcək planlar qurmağa imkan tapırlar. Regionda sabitlik yarandıqca iqtisadi inkişaf sürətlənir, investisiya imkanları genişlənir və sosial problemlərin həlli üçün daha əlverişli şərait formalaşır. Bu isə sülhün cəmiyyətin bütün sahələrinə müsbət təsir göstərdiyini sübut edir. Bütün çətinliklərə baxmayaraq, sülhə inamın qorunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki sülh yalnız siyasi liderlərin deyil, bütövlükdə cəmiyyətin seçimi olmalıdır. İnsanlar nifrət və intiqam deyil, qarşılıqlı hörmət və əməkdaşlıq yolunu seçdikdə, uzunmüddətli və dayanıqlı sülh mümkün olur. Gələcək nəsillərin daha təhlükəsiz və sabit mühitdə yaşaması üçün bu gün atılan addımlar həlledici rol oynayır. Nəticə olaraq demək olar ki, uzunmüddətli münaqişələr nə qədər ağır və ağrılı olsa da, sülh mümkündür. Bu yol çətin və uzun ola bilər, lakin dialoq, etimadın bərpası və ortaq gələcəyə inam sayəsində sülh reallığa çevrilə bilər.
Cəvahir Murtuzayeva – Zərdab Gənclər evinin psixoloqu
