Enerji sisteminin modernləşdirilməsində bərpaolunan enerji mənbələrinin rolu getdikcə artır
Son illər ərzində Azərbaycanda enerji sisteminin müasirləşdirilməsi, modernləşdirilməsi və davamlı inkişafı dövlət siyasətinin əsas prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir. Bu sahədə həyata keçirilən islahatlar yalnız ölkənin enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə deyil, eyni zamanda iqtisadi inkişafın sürətləndirilməsinə, sosial rifahın yüksəldilməsinə və ekoloji tarazlığın qorunmasına xidmət edir. Enerji sektoru milli iqtisadiyyatın lokomotivi olmaqla yanaşı, Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyinin möhkəmlənməsində də mühüm rol oynayır.
Müstəqillik əldə edildikdən sonra Azərbaycan enerji sahəsində köklü dəyişikliklərə başlamışdır. Əvvəllər köhnəlmiş infrastruktur, texniki itkilər və idarəetmədə səmərəsizlik əsas problemlər sırasında idi. Lakin son illərdə aparılan ardıcıl islahatlar nəticəsində enerji sisteminin dayanıqlılığı xeyli artmış, istehsal, ötürmə və paylama sahələrində müasir texnologiyalar tətbiq olunmuşdur. Bu, həm daxili tələbatın etibarlı şəkildə ödənilməsinə, həm də ixrac potensialının genişləndirilməsinə şərait yaratmışdır.
Enerji təhlükəsizliyi artıq təkcə istehsal həcmi ilə deyil, həm də sistemin çevikliyi, fövqəladə hallara davamlılığı və rəqəmsal idarəetmə imkanları ilə ölçülür. Azərbaycanda yeni yarımstansiyaların, ötürücü xətlərin, müasir idarəetmə mərkəzlərinin qurulması bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Son illərdə ölkənin müxtəlif bölgələrində yeni elektrik stansiyalarının tikilməsi və mövcud stansiyaların əsaslı şəkildə yenidən qurulması həyata keçirilmişdir. Bu layihələr nəticəsində elektrik enerjisinin istehsal gücü əhəmiyyətli dərəcədə artmış, sistem daha etibarlı və çevik hala gətirilmişdir.
Paylayıcı şəbəkələrin yenilənməsi, köhnə xətlərin müasir izolyasiyalı kabellərlə əvəzlənməsi, avtomatlaşdırılmış idarəetmə sistemlərinin tətbiqi texniki itkilərin azalmasına, enerji keyfiyyətinin yüksəlməsinə səbəb olmuşdur. Eyni zamanda, regionlarda aparılan bu işlər əhalinin fasiləsiz və keyfiyyətli elektrik enerjisi ilə təminatını gücləndirmişdir.
Enerji sisteminin mühüm tərkib hissələrindən biri olan qaz təsərrüfatında da genişmiqyaslı yenidənqurma işləri aparılmışdır. Yeni qaz kəmərlərinin çəkilməsi, köhnə xətlərin dəyişdirilməsi, ölçmə və nəzarət sistemlərinin müasirləşdirilməsi qaz itkilərinin azalmasına və təhlükəsizliyin artırılmasına şərait yaratmışdır.
Regionlarda qazlaşdırma səviyyəsinin yüksəldilməsi sosial baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu, əhalinin həyat şəraitinin yaxşılaşmasına, alternativ və daha bahalı enerji mənbələrindən asılılığın azalmasına xidmət edir.
Müasir dövrdə enerji sektorunun inkişafı rəqəmsallaşma ilə sıx bağlıdır. Azərbaycanda “ağıllı şəbəkə” və “ağıllı sayğac” sistemlərinin tətbiqi bu istiqamətdə atılmış mühüm addımlardandır. Bu texnologiyalar istehlakın dəqiq ölçülməsinə, itkilərin operativ aşkarlanmasına, istehlakçı ilə enerji təchizatçısı arasında şəffaf münasibətlərin qurulmasına imkan verir.
Rəqəmsal idarəetmə həm də qərar qəbuletmə prosesini sürətləndirir, risklərin əvvəlcədən proqnozlaşdırılmasına şərait yaradır və resurslardan daha səmərəli istifadəni təmin edir.
Kəmalə Əliyeva – Zərdab rayonu, Qaravəlli kənd tam ümumtəhsil məktəbinin direktoru
