“Böyük Qayıdış” və Zəngilan rayonunun yeni inkişaf dövrü
“Böyük Qayıdış” Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində həyatın yenidən bərpasını, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışını və həmin ərazilərin sosial-iqtisadi inkişafını nəzərdə tutan mühüm dövlət proqramıdır. Bu proses yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulmasını, müasir infrastrukturun yaradılmasını, əhalinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsini və məşğulluq imkanlarının genişləndirilməsini əhatə edir. Zəngilan rayonu “Böyük Qayıdış” prosesinin həyata keçirildiyi ərazilərdən biri kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın cənub-qərbində yerləşən və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonuna daxil olan Zəngilan əlverişli coğrafi mövqeyi, təbii sərvətləri və nəqliyyat-kommunikasiya imkanları ilə seçilir. Rayon 1993-cü ildə Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilmiş, 20 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Ordusu tərəfindən işğaldan azad olunmuşdur. İşğal dövründə rayonun yaşayış məntəqələrinə, sosial obyektlərinə, təsərrüfat sahələrinə və infrastrukturuna ciddi ziyan dəymişdir. İşğaldan sonra ərazidə bərpa və yenidənqurma işlərinə başlanılmış, Zəngilanın müasir yaşayış, iqtisadiyyat və nəqliyyat mərkəzlərindən birinə çevrilməsi istiqamətində layihələr həyata keçirilmişdir. Fikrimcə, “Böyük Qayıdış” Zəngilanın yalnız fiziki baxımdan yenidən qurulması deyil, həm də insanların doğma torpaqları ilə əlaqələrinin bərpası, milli yaddaşın qorunması və gələcək nəsillər üçün davamlı inkişaf imkanlarının yaradılması deməkdir. Zəngilan rayonunda “Böyük Qayıdış” prosesinin əsas istiqamətlərindən biri əhalinin təhlükəsiz və dayanıqlı şəkildə doğma torpaqlarına köçürülməsinin təmin edilməsidir. Bu məqsədlə ərazilərin minalardan təmizlənməsi, yaşayış evlərinin tikilməsi, yolların çəkilməsi, elektrik enerjisi, su və digər kommunal xidmətlərin təşkili istiqamətində tədbirlər həyata keçirilir. Əhalinin sosial müdafiəsi, məşğulluğu, təhsili və səhiyyə xidmətlərinə əlçatanlığı da diqqət mərkəzində saxlanılır. Zəngilan rayonunda bu prosesin mühüm nümunələrindən biri Ağalı kəndində həyata keçirilən “Ağıllı kənd” layihəsidir. Layihə çərçivəsində müasir yaşayış evləri, sosial obyektlər, kommunal xidmətlər və kənd təsərrüfatının inkişafı üçün zəruri imkanlar yaradılmışdır. Ağalı kəndində sakinlərin məskunlaşması ilə doğma yurda qayıdışın real nəticələri özünü göstərmiş, kənd həyatının yenidən canlandırılması istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. Zəngilan rayonunun yaşayış məntəqələrinin bərpası və yenidən qurulması istiqamətində görülən işlər davam etdirilir, sakinlərin rahat yaşayışı üçün müasir şərait yaradılır. Bu tədbirlər Böyük Qayıdış prosesinin genişləndirilməsinə və rayonun sosial həyatının canlandırılmasına xidmət edir. Zəngilanın yeni inkişaf dövründə nəqliyyat və logistika infrastrukturunun yaradılması da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanı rayonun nəqliyyat imkanlarını genişləndirən və beynəlxalq əlaqələrin inkişafına xidmət edən strateji obyektlərdəndir. Avtomobil yollarının yenidən qurulması və Horadiz–Ağbənd dəmir yolu xəttinin tikintisi Azərbaycanın əsas ərazisi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı və regional iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Bu layihələr gələcəkdə yük və sərnişin daşımalarının genişləndirilməsinə, ticarət əlaqələrinin gücləndirilməsinə və yeni iqtisadi imkanların yaranmasına töhfə verə bilər. Rayonun iqtisadi inkişafının təmin olunması üçün kənd təsərrüfatı, heyvandarlıq, sahibkarlıq və xidmət sahələrinin inkişafı da vacib istiqamətlərdəndir. Torpaq ehtiyatlarından səmərəli istifadə edilməsi, müasir təsərrüfatların yaradılması, yerli istehsalın genişləndirilməsi və əhalinin məşğulluğunun artırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Zəngilanda yaradılan aqrar müəssisələr kənd təsərrüfatının inkişafına, yeni iş yerlərinin açılmasına və yerli iqtisadi potensialın gücləndirilməsinə şərait yaradır. Belə layihələr rayonun iqtisadi həyatının canlanmasına, əhalinin gəlir imkanlarının genişlənməsinə və regionun ümumi inkişafına xidmət edir. “Böyük Qayıdış” yalnız evlərin və yolların tikilməsi ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda əhalinin sosial həyatının bərpasını, milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasını və yerli icmaların yenidən formalaşmasını əhatə edir. Məktəblərin, tibb müəssisələrinin, mədəniyyət və idman obyektlərinin yaradılması sakinlərin doğma torpaqlarında rahat yaşaması üçün mühüm şərtlərdəndir. Əhalinin qayıdışı ilə yanaşı, gənclərin təhsilə, peşə hazırlığına, sahibkarlığa və ictimai fəaliyyətə cəlb edilməsi rayonun gələcək inkişafında xüsusi rol oynayır. Gənclərin doğma torpaqların tarixi, coğrafiyası, təbii sərvətləri və bərpa-quruculuq işləri haqqında məlumatlandırılması onların vətənə bağlılığının və vətəndaşlıq məsuliyyətinin gücləndirilməsinə xidmət edir. Zəngilanın yeni inkişaf dövründə ekoloji tarazlığın qorunması, meşələrin bərpası, su ehtiyatlarından səmərəli istifadə və təbii sərvətlərin mühafizəsi də diqqətdə saxlanılmalıdır. Müasir texnologiyaların tətbiqi və ekoloji yanaşmaların inkişaf etdirilməsi rayonun uzunmüddətli tərəqqisinə töhfə verə bilər. Dövlət proqramları çərçivəsində görülən işlərin ardıcıl davam etdirilməsi, yaradılan infrastrukturdan səmərəli istifadə və əhalinin sosial rifahının yüksəldilməsi Zəngilanın dayanıqlı inkişafının əsas şərtlərindəndir. Mənim fikrimcə, Zəngilanın dirçəldilməsi Azərbaycan xalqının doğma torpaqlarına qayıdış iradəsinin, milli birliyinin və dövlətimizin gələcəyə hesablanmış inkişaf siyasətinin mühüm təzahürüdür. Rayonun bərpası həm də Azərbaycanın regionda nəqliyyat, iqtisadiyyat və əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsi baxımından yeni perspektivlər yaradır. “Böyük Qayıdış” proqramının həyata keçirilməsi nəticəsində Zəngilanın yaşayış məntəqələri yenidən qurulur, sosial və iqtisadi həyat canlanır, əhalinin doğma yurdlarında məskunlaşması üçün şərait genişlənir. Bu proses Azərbaycanın suverenliyinin möhkəmləndirilməsinə, işğaldan azad edilmiş ərazilərin ölkənin iqtisadi sisteminə inteqrasiyasına və gələcək nəsillər üçün inkişaf imkanlarının yaradılmasına xidmət edir. Nəticə etibarilə, “Böyük Qayıdış” və Zəngilan rayonunun yeni inkişaf dövrü ölkəmizin bərpa-quruculuq siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biridir. Həyata keçirilən infrastruktur, yaşayış, nəqliyyat və iqtisadi layihələr rayonun gələcək inkişafı üçün möhkəm zəmin yaradır. Zəngilanın yenidən qurulması və əhalinin doğma torpaqlarına qayıdışı Azərbaycan dövlətinin qarşıya qoyduğu məqsədlərin həyata keçirilməsinin, xalqımızın birliyinin və milli dəyərlərimizin qorunmasının əhəmiyyətini nümayiş etdirir. Doğma torpaqların dirçəldilməsi, əhalinin rifahının yüksəldilməsi və rayonun iqtisadi potensialının reallaşdırılması Azərbaycanın davamlı inkişafına töhfə verən mühüm amillərdir.
Sevil Mecidli – Zərdab Gənclər evinin dərnək rəhbəri
