Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev noyabrın 8-də Şəhidlər xiyabanında Azərbaycan xalqına müraciətində böyük fəxarət və qürur hissi ilə Şuşa şəhərinin işğaldan azad olunduğunu bəyan etdi
2020-ci il noyabrın 8-i Azərbaycan xalqının çoxəsrlik tarixində, milli yaddaşında və dövlətçilik salnaməsində əbədi yaşayacaq ən mühüm tarixi günlərdən biridir. Həmin gün Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin Şəhidlər xiyabanından Azərbaycan xalqına müraciət edərək Şuşa şəhərinin işğaldan azad olunmasını böyük fəxarət və qürur hissi ilə bəyan etməsi 44 günlük Vətən müharibəsinin ən əlamətdar hadisəsinə çevrildi. Bu müraciət yalnız hərbi uğurun ictimaiyyətə çatdırılması deyildi; o, 28 il yarımdan artıq davam edən Şuşa həsrətinin sona çatmasının, tarixi ədalətin bərpasının, milli birliyin və Azərbaycan dövlətinin iradəsinin təntənəsinin rəmzi idi. Prezidentin səsləndirdiyi “Mən böyük fəxarət və qürur hissi ilə bəyan edirəm ki, Şuşa şəhəri işğaldan azad edilmişdir! Şuşa bizimdir! Qarabağ bizimdir!” sözləri həmin gün milyonlarla azərbaycanlının qəlbində sevinc, qürur və minnətdarlıq hissləri yaratdı. Şuşanın azad edilməsi xəbərinin məhz Şəhidlər xiyabanından elan olunması xüsusi tarixi və mənəvi məna daşıyırdı. Çünki bu məkan Azərbaycanın müstəqilliyi, suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda canlarından keçmiş qəhrəmanların uyuduğu müqəddəs ziyarətgahdır. 1990-cı ilin 20 Yanvar faciəsi zamanı sovet qoşunlarının törətdiyi qətliamın qurbanları, eləcə də Birinci Qarabağ müharibəsində Vətən uğrunda şəhid olmuş soydaşlarımız burada dəfn olunublar. Prezident İlham Əliyevin həmin gün Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva ilə birlikdə əvvəlcə Fəxri xiyabanda Ümummilli Lider Heydər Əliyevin məzarını ziyarət etməsi, daha sonra Şəhidlər xiyabanına gələrək şəhidlərin xatirəsini ehtiramla yad etməsi tarixi ardıcıllığın və mənəvi varisliyin ifadəsi idi. Dövlət başçısının Əbədi məşəl önünə əklil qoyması və Azərbaycan xalqına müraciət etməsi Qələbənin arxasında dayanan böyük insan fədakarlığını, şəhidlərin qanı və qazilərin qəhrəmanlığı bahasına əldə olunan tarixi nəticəni bir daha xatırlatdı. Şuşa Azərbaycan xalqı üçün adi yaşayış məntəqəsi deyil, milli-mədəni kimliyimizin, tarixi yaddaşımızın, ədəbiyyatımızın, musiqimizin və incəsənətimizin mühüm mərkəzidir. 1752-ci ildə Qarabağ xanı Pənahəli xan tərəfindən əsası qoyulan şəhər XVIII–XIX əsrlərdə Azərbaycanın ictimai-siyasi, iqtisadi və mədəni həyatında mühüm rol oynamışdır. Molla Pənah Vaqif, Xurşidbanu Natəvan, Mir Möhsün Nəvvab, Üzeyir Hacıbəyli, Bülbül və Xan Şuşinski kimi görkəmli şəxsiyyətlərin adları Şuşanın zəngin mədəni irsi ilə sıx bağlıdır. Şəhər həm də Azərbaycan muğam sənətinin, poeziyasının və musiqi ənənələrinin yaşadıldığı mühüm mədəniyyət mərkəzlərindən biridir. Buna görə də 1992-ci il mayın 8-də Şuşanın işğal edilməsi xalqımız üçün həm ərazi, həm də milli-mənəvi baxımdan ağır itki olmuşdu. Şəhərin azad edilməsi isə bu itkinin aradan qaldırılması, milli yaddaşımızın mühüm səhifəsinin bərpası demək idi. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycan xalqının ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda uzun illər davam edən mübarizəsinin həlledici mərhələsi oldu. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu müharibənin ilk günlərindən etibarən müxtəlif istiqamətlərdə uğurlu əməliyyatlar həyata keçirdi. Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan və Qubadlı şəhərlərinin azad olunması, eləcə də çoxsaylı kənd və strateji yüksəkliklərin nəzarətə götürülməsi Şuşa istiqamətində hərbi vəziyyətin dəyişməsinə səbəb oldu. Azərbaycan hərbçilərinin yüksək peşəkarlığı, döyüş əzmi, müasir hərbi texnologiyalardan səmərəli istifadə etməsi və mürəkkəb relyef şəraitində nümayiş etdirdikləri qəhrəmanlıq müharibənin gedişində mühüm rol oynadı. Şuşa uğrunda aparılan döyüşlər isə Vətən müharibəsinin ən mürəkkəb və həlledici mərhələlərindən biri kimi tarixə düşdü. Şuşanın azad edilməsi uğrunda aparılan əməliyyatın özünəməxsusluğu onun mürəkkəb dağlıq relyef və şəhər döyüşləri şəraitində həyata keçirilməsi ilə bağlı idi. Şəhərin sıldırım qayalarla əhatə olunması, yüksəklikdə yerləşməsi və müdafiə baxımından əlverişli coğrafi mövqeyi əməliyyatı xüsusilə çətinləşdirirdi. Azərbaycan Ordusunun xüsusi təyinatlı qüvvələri və digər hərbi bölmələri böyük iradə, cəsarət və peşəkarlıq nümayiş etdirərək qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirdilər. Şəhərin azad olunması üçün aparılan döyüşlərdə hər bir hərbi qulluqçunun qəhrəmanlığı, əzmi və Vətənə bağlılığı mühüm əhəmiyyət kəsb edirdi. 2021-ci il yanvarın 15-də Şuşada hərbi qulluqçularla görüşən Prezident İlham Əliyev əməliyyatın qeyri-adi qəhrəmanlıq, peşəkarlıq və milli ruh tələb etdiyini xüsusi vurğulamış, Azərbaycan Ordusunun bu keyfiyyətləri nümayiş etdirdiyini bildirmişdir. Dövlət başçısı Şuşa əməliyyatının gələcəkdə dünyanın aparıcı hərbi məktəblərində öyrəniləcəyinə əminliyini də ifadə etmişdir. Noyabrın 8-də Azərbaycan xalqına ünvanlanan müraciətin ən təsirli məqamlarından biri Prezident İlham Əliyevin Şuşanın 28 il yarım davam edən işğaldan sonra azad edildiyini xüsusi vurğulaması idi. Dövlət başçısı müraciətində bu tarixi hadisəni Azərbaycan xalqının böyük Qələbəsi kimi qiymətləndirərək bildirdi ki, ölkəmiz bu uğuru döyüş meydanında qazanmışdır. Onun “Biz bu Qələbəni döyüş meydanında qazandıq, danışıqlar masası arxasında yox” fikri uzun illər davam edən münaqişənin həlli istiqamətində aparılan danışıqların nəticəsiz qalması fonunda Azərbaycanın hərbi vasitələrlə ərazi bütövlüyünün bərpasına nail olduğunu ifadə edirdi. Bu bəyanat həm də Azərbaycan dövlətinin öz suveren hüquqlarını və milli maraqlarını müdafiə etmək əzmini nümayiş etdirirdi. Müraciətin digər mühüm məqamı Prezidentin Şuşanın azad olunmasını şəhidlərin xatirəsi ilə əlaqələndirməsi idi. O, şəhidlərin qanının yerdə qalmadığını, onların fədakarlığının Azərbaycan xalqının tarixi Qələbəsində öz ifadəsini tapdığını bildirdi. Birinci və İkinci Qarabağ müharibələrində həyatını itirmiş bütün şəhidlərin xatirəsinə ehtiram göstərilməsi Qələbənin yalnız hərbi nailiyyət deyil, həm də böyük mənəvi məsuliyyət olduğunu ortaya qoyurdu. Çünki Şuşanın azad edilməsi uğrunda aparılan mübarizə onilliklər ərzində Vətən torpaqlarının müdafiəsi naminə canından keçmiş minlərlə insanın arzusunun gerçəkləşməsi idi. Prezidentin şəhidlərin ruhuna ehtiram ifadə etməsi, yaralı hərbçilərə şəfa diləməsi və qazilərin sağlamlıqlarının bərpasına dövlət qayğısının göstəriləcəyini vurğulaması Qələbənin arxasında dayanan insan amilinə diqqəti yönəldirdi. Dövlət başçısının müraciətində diqqət çəkən digər mühüm məqam Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi irsi və dövlətçilik ənənələri ilə bağlı idi. Prezident İlham Əliyev həmin gün Heydər Əliyevin məzarını ziyarət etdiyini və onun arzusunun həyata keçirildiyini bildirdi. Şuşanın azad olunması Azərbaycan dövlətinin müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, milli maraqların qorunması və ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində uzun illər ərzində həyata keçirilən siyasətin mühüm nəticəsi kimi təqdim edildi. Bu baxımdan noyabrın 8-də səsləndirilən müraciət təkcə həmin günün hərbi uğurunu deyil, həm də Azərbaycanın dövlətçilik tarixində nəsillərarası siyasi və mənəvi varisliyi əks etdirirdi. Şuşanın azad olunması xəbəri ölkə daxilində və xaricdə yaşayan milyonlarla azərbaycanlı tərəfindən böyük sevinc və qürur hissi ilə qarşılandı. Bakı şəhərində, Azərbaycanın digər bölgələrində və dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan soydaşlarımız bu tarixi hadisəni milli həmrəyliyin təntənəsi kimi qeyd etdilər. Uzun illər doğma şəhərindən ayrı düşmüş şuşalılar üçün bu xəbər ata-baba yurduna qayıdış ümidinin gerçəkləşməsi demək idi. Prezidentin müraciətində səsləndirdiyi “Əziz Şuşa, sən azadsan! Əziz Şuşa, biz qayıtmışıq! Əziz Şuşa, biz səni dirçəldəcəyik!” ifadələri xalqın yaddaşında xüsusi yer tutdu. Bu sözlər bir tərəfdən tarixi qayıdışın sevincini, digər tərəfdən isə işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası və yenidən qurulması ilə bağlı dövlətin qarşısında duran vəzifələri ifadə edirdi. Şuşanın azad edilməsinin hərbi-siyasi nəticələri 44 günlük Vətən müharibəsinin yekununda da aydın şəkildə özünü göstərdi. Şuşanın strateji mövqeyi və hərbi əhəmiyyəti müharibənin son mərhələsində qüvvələr nisbətinə ciddi təsir göstərdi. Noyabrın 10-da Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya rəhbərləri tərəfindən üçtərəfli Bəyanat imzalandı və həmin gün saat 00:00-dan etibarən hərbi əməliyyatların dayandırılması razılaşdırıldı. Şuşanın azad olunması müharibənin taleyində həlledici rol oynayan hadisələrdən biri kimi qiymətləndirildi. Məhz bu tarixi hadisənin əhəmiyyəti nəzərə alınaraq Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 3 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə noyabrın 8-i ölkəmizdə Zəfər Günü elan edildi. Beləliklə, Şuşanın azad edildiyi gün Azərbaycan xalqının ümummilli Qələbə bayramına çevrildi. Şuşanın azad olunmasından sonra Prezident İlham Əliyevin elan etdiyi dirçəliş strategiyası şəhərin tarixi simasının, mədəni irsinin və infrastrukturunun bərpasını əsas prioritetlərdən birinə çevirdi. 2021-ci il mayın 7-də Şuşa şəhərinin Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı elan edilməsi haqqında Prezident Sərəncamı imzalandı. Bu qərar şəhərin yalnız hərbi-strateji baxımdan deyil, həm də milli-mədəni və mənəvi baxımdan əhəmiyyətini bir daha təsdiqlədi. Sonrakı dövrdə Şuşada tarixi abidələrin bərpası, yolların, yaşayış binalarının, məktəblərin, sosial və kommunal infrastrukturun yenidən qurulması istiqamətində genişmiqyaslı işlər həyata keçirildi. Vaqif Poeziya Günlərinin və “Xarıbülbül” Beynəlxalq Musiqi Festivalının yenidən Şuşada keçirilməsi şəhərin mədəni həyatının bərpasının mühüm göstəricilərinə çevrildi. 2024-cü il mayın 10-da Şuşada ilk yaşayış kompleksinin açılışı və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma şəhərə qayıdışının başlanması isə 2020-ci il noyabrın 8-də verilən “biz səni dirçəldəcəyik” vədinin real nəticələrini nümayiş etdirdi. Noyabrın 8-də Şəhidlər xiyabanından Azərbaycan xalqına ünvanlanan tarixi müraciət dövlətçilik tariximizdə bir neçə mühüm məqamı özündə birləşdirir. Birincisi, bu müraciət Azərbaycan Ordusunun hərbi uğurunun və Şuşanın azad edilməsinin rəsmi şəkildə xalqımıza çatdırılması baxımından mühüm hadisə idi. İkincisi, şəhidlərin xatirəsinin yad edilməsi Qələbənin hansı böyük itkilər və fədakarlıqlar hesabına əldə olunduğunu göstərirdi. Üçüncüsü, Şuşanın azad edilməsinin elan olunması milli birliyi, dövlətə və orduya inamı, xalqın öz tarixi torpaqlarına qayıtmaq əzmini daha da gücləndirdi. Dördüncüsü, müraciətdə səsləndirilən dirçəliş çağırışı Azərbaycanın qarşısında yeni quruculuq və inkişaf mərhələsinin dayandığını ifadə edirdi.
Zərdab rayon Nizami Gəncəvi adına Şəftəhal kənd tam orta ümumtəhsil məktəbin müəllimi Mirzəyeva Roza Rasim qızı.
