Zəngəzur qəzasının işğalı
Azərbaycanın XX əsrin əvvəllərində üzləşdiyi mürəkkəb siyasi proseslər ölkəmizin ərazi bütövlüyünə və tarixi torpaqlarının taleyinə ciddi təsir göstərmişdir. Xüsusilə 1920-ci ildə Azərbaycanın sovetləşdirilməsindən sonra Cənubi Qafqazda aparılan siyasi və inzibati dəyişikliklər Zəngəzur bölgəsinin parçalanması ilə nəticələnmiş, bu hadisə Azərbaycanın tarixi-coğrafi bütövlüyündə dərin iz buraxmışdır.
Zəngəzur tarixən müxtəlif yaşayış məntəqələrini, iqtisadi əlaqələri və mədəni ənənələri birləşdirən bölgə olmuşdur. Lakin sovet hakimiyyətinin ilk illərində baş verən ərazi dəyişiklikləri nəticəsində Zəngəzurun qərb hissəsi Ermənistanın tərkibinə verilmişdir. Bununla da bölgənin tarixi bütövlüyü pozulmuş, Azərbaycanın Naxçıvanla quru əlaqələri ciddi şəkildə məhdudlaşmışdır.
Bu dəyişikliklər yalnız xəritədə sərhədlərin dəyişməsi demək deyildi. Onlar bölgədə yaşayan insanların həyatına, təsərrüfat əlaqələrinə və tarixi məkanın inkişafına da təsir göstərmişdir. Zəngəzurun parçalanması Azərbaycan tarixində mürəkkəb və həssas məsələlərdən biri kimi bu gün də öz aktuallığını qoruyur.
Zəngilan, Qubadlı və Laçın Azərbaycanın tərkibində qalsa da, bölgənin digər hissələrinin Ermənistana verilməsi tarixi əlaqələrin zəifləməsinə səbəb olmuşdur. Bununla belə, həmin ərazilərin tarixi və mədəni irsi Azərbaycan xalqının yaddaşında öz yerini qoruyub saxlamışdır.
Bu gün Azərbaycanın suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi tarixi ədalətin bərpası baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Zəngilanın 2020-ci ildə işğaldan azad olunması xalqımızın milli iradəsinin və dövlətimizin gücünün təzahürü olmuşdur.
Zəngəzurun tarixi dərsləri göstərir ki, dövlət müstəqilliyinin qorunması, milli maraqların müdafiəsi və tarixi həqiqətlərin gələcək nəsillərə çatdırılması hər zaman mühüm vəzifə olaraq qalır. Tarixi yaddaşın qorunması keçmişi unutmaq deyil, gələcəyi daha möhkəm təməllər üzərində qurmaq deməkdir.
Aqil Mehdiyev – Zərdab rayonu Alıcanlı kənd sakini
