Rayonun infrastrukturu.
İşğaldan azad edilmiş ərazilərin yenidən qurulması və müasir inkişaf modelinin formalaşdırılması Azərbaycanın dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biridir. Bu baxımdan Zəngilan rayonunda həyata keçirilən infrastruktur layihələri ölkəmizin quruculuq potensialını, iqtisadi imkanlarını və doğma torpaqlara qayıdış əzmini əks etdirir. Zəngilan rayonu Azərbaycan Respublikasının cənub-qərbində yerləşir və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonunun tərkibinə daxildir. Rayonun strateji coğrafi mövqeyi, beynəlxalq nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı üçün əlverişli imkanları və zəngin təbii ehtiyatları onun gələcək inkişafında mühüm rol oynayır. 1993-cü ildə Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilən Zəngilan rayonu 20 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Ordusunun qəhrəmanlığı nəticəsində işğaldan azad edilmişdir. İşğal dövründə rayonun yaşayış məntəqələrinə, yollarına, sosial obyektlərinə və digər infrastrukturuna ciddi ziyan dəymişdir. İşğaldan sonra Azərbaycan dövləti tərəfindən rayonda genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işlərinə başlanılmış, müasir yaşayış məntəqələrinin, nəqliyyat şəbəkəsinin və sosial infrastrukturun yaradılması istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirilmişdir. Fikrimcə, Zəngilan rayonunda qurulan yeni infrastruktur yalnız fiziki tikinti və abadlıq işləri deyil, həm də Azərbaycan dövlətinin gücünün, milli iradəsinin və işğaldan azad edilmiş torpaqların dirçəldilməsi istiqamətində qətiyyətli siyasətinin ifadəsidir. Zəngilan rayonunda infrastrukturun əsas istiqamətlərindən biri nəqliyyat sisteminin inkişafıdır. Rayonun əlverişli coğrafi mövqeyi Azərbaycanın digər bölgələri ilə əlaqələrin genişləndirilməsi və beynəlxalq nəqliyyat marşrutlarının inkişafı üçün mühüm imkanlar yaradır. İşğaldan azad edildikdən sonra rayonda avtomobil yollarının çəkilməsi və yenidən qurulması, körpülərin inşası, yol-nəqliyyat əlaqələrinin yaxşılaşdırılması istiqamətində mühüm layihələr həyata keçirilmişdir. Bu layihələr yaşayış məntəqələri arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə, insanların rahat və təhlükəsiz hərəkətinə, yükdaşımaların səmərəliliyinin artırılmasına xidmət edir. Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanının inşası və 2022-ci il oktyabrın 20-də istifadəyə verilməsi rayonun nəqliyyat infrastrukturunun inkişafında mühüm hadisə olmuşdur. Hava limanı Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində beynəlxalq nəqliyyat imkanlarının genişləndirilməsi, iqtisadi əlaqələrin gücləndirilməsi və regionun gələcək inkişafı baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bununla yanaşı, Horadiz–Ağbənd dəmir yolu xəttinin tikintisi Azərbaycanın əsas ərazisi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsi və regional logistika imkanlarının artırılması baxımından strateji əhəmiyyətə malikdir. Zəngilan rayonunda elektrik enerjisi, su təchizatı və digər kommunal xidmətlərin bərpası da əsas prioritetlərdəndir. Müasir yaşayış məntəqələrinin fəaliyyətinin təmin edilməsi üçün elektrik şəbəkələrinin qurulması, su təchizatı sistemlərinin yaradılması, kanalizasiya infrastrukturunun təşkili və ətraf mühitin mühafizəsi istiqamətində tədbirlər görülür. Enerji təminatının yaxşılaşdırılması yaşayış evlərinin, sosial obyektlərin və istehsal müəssisələrinin dayanıqlı fəaliyyətinə şərait yaradır. Su ehtiyatlarından səmərəli istifadə, içməli suya əlçatanlığın təmin edilməsi və tullantıların idarə olunması rayonun müasir infrastruktur sisteminin mühüm tərkib hissələridir. Bu istiqamətdə görülən işlər əhalinin sağlamlığının qorunmasına, sanitar-gigiyenik şəraitin yaxşılaşdırılmasına və yaşayış məntəqələrinin davamlı inkişafına xidmət edir. Rayonun inkişafında yaşayış infrastrukturu xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində Zəngilanda yaşayış məntəqələrinin bərpası, müasir yaşayış evlərinin inşası və əhalinin doğma torpaqlarına qayıdışının təmin edilməsi istiqamətində işlər aparılır. Ağalı kəndində həyata keçirilən “Ağıllı kənd” layihəsi bu baxımdan mühüm nümunədir. Layihə çərçivəsində müasir yaşayış evləri, sosial obyektlər, kommunal xidmətlər və kənd təsərrüfatının inkişafını dəstəkləyən imkanlar yaradılmışdır. Müasir texnologiyaların tətbiqi, enerji və su resurslarından səmərəli istifadə, yaşayış şəraitinin yaxşılaşdırılması layihənin əsas xüsusiyyətlərindəndir. Ağalı kəndinin yenidən qurulması işğaldan azad edilmiş ərazilərdə müasir yaşayış modelinin tətbiqini və insanların doğma yurdlarına qayıdışının təmin olunmasını nümayiş etdirir. Təhsil və səhiyyə infrastrukturu Zəngilan rayonunun sosial inkişafının əsas istiqamətlərindəndir. Əhalinin doğma torpaqlarına qayıdışı ilə əlaqədar məktəblərin, məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin, tibb xidmətlərinin və digər sosial obyektlərin yaradılması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Təhsil müəssisələrinin müasir avadanlıqlarla təmin edilməsi, şagirdlərin keyfiyyətli təhsil imkanlarının genişləndirilməsi və səhiyyə xidmətlərinin əlçatanlığının artırılması əhalinin rifahına müsbət təsir göstərir. Eyni zamanda, idman və mədəniyyət obyektlərinin yaradılması, gənclərin asudə vaxtının səmərəli təşkili və ictimai fəaliyyətə cəlb olunması rayonun sosial həyatının canlandırılmasına kömək edir. Bu sahələrdə infrastrukturun inkişafı Zəngilanda dayanıqlı məskunlaşmanın təmin olunması və əhalinin yaşayış səviyyəsinin yüksəldilməsi baxımından mühüm rol oynayır. Zəngilan rayonunun iqtisadi infrastrukturunun inkişafı kənd təsərrüfatı, sahibkarlıq, ticarət və logistika sahələrinin genişləndirilməsi üçün əlverişli şərait yaradır. Avtomobil və dəmir yollarının inkişafı məhsulların daşınmasını asanlaşdırır, istehsal və xidmət sahələrinə investisiya imkanlarını artırır. Rayonun torpaq və su ehtiyatlarından səmərəli istifadə edilməsi, kənd təsərrüfatı sahələrinin bərpası və müasir texnologiyaların tətbiqi yerli iqtisadi potensialın reallaşdırılmasına şərait yaradır. Kiçik və orta sahibkarlığın inkişafı, xidmət sektorunun genişləndirilməsi və yeni iş yerlərinin yaradılması əhalinin məşğulluğunun artırılmasına xidmət edir. İnfrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsi həmçinin yerli və regional iqtisadi əlaqələrin möhkəmlənməsinə, Zəngilanın ölkə iqtisadiyyatına daha fəal inteqrasiyasına imkan verir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə nəqliyyat, enerji, yaşayış və sosial infrastrukturun qurulması istiqamətində mühüm layihələr reallaşdırılır. Bu layihələr Azərbaycanın suverenliyinin möhkəmləndirilməsinə, işğaldan azad edilmiş ərazilərin iqtisadi dövriyyəyə qaytarılmasına və əhalinin təhlükəsiz yaşayışının təmin edilməsinə yönəlib. Zəngilanın strateji mövqeyi, beynəlxalq nəqliyyat imkanları və yenidən qurulan infrastrukturu rayonun gələcəkdə regional iqtisadi və logistika mərkəzlərindən birinə çevrilməsi üçün zəmin yaradır. Rayonun inkişafı Azərbaycanın milli maraqlarına, dövlətçilik ənənələrinə və uzunmüddətli regional inkişaf məqsədlərinə uyğun şəkildə davam etdirilir. Zəngilan rayonunun infrastrukturunun öyrənilməsi və təbliği istiqamətində maarifləndirici görüşlərin, təqdimatların, məlumatlandırma tədbirlərinin və müzakirələrin təşkili mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu tədbirlərdə rayonun işğaldan əvvəlki infrastrukturu, işğal dövründə dağıntılara məruz qalması, azad edildikdən sonra həyata keçirilən bərpa-quruculuq işləri və gələcək inkişaf perspektivləri barədə məlumatlar təqdim olunur. Gənclərin Böyük Qayıdış proqramı, müasir yaşayış məntəqələrinin yaradılması, nəqliyyat-kommunikasiya layihələri və dövlətin regional inkişaf siyasəti haqqında məlumatlandırılması onların vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsinə və dövlətçilik düşüncəsinin möhkəmləndirilməsinə töhfə verir. Bu istiqamətdə keçirilən tədbirlər doğma torpaqlara bağlılığın gücləndirilməsi, dövlət əmlakına və milli sərvətlərə məsuliyyətli münasibətin formalaşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir. Mənim fikrimcə, Zəngilanda aparılan quruculuq işləri Azərbaycan xalqının öz torpaqlarına qayıdış arzusunun gerçəkləşməsini, dövlətimizin inkişaf strategiyasını və gələcək nəsillər üçün yaradılan möhkəm təməli nümayiş etdirir.
İlqar İsayev – Zərdab Gənclər evinin direktoru.
