Təbii qazın əsas mənbələrindən biri olan Şahdəniz yatağında isə 2028-ci ildə yeni mərhələ üzrə hasilata başlanması planlaşdırılır
Bakıda keçirilən Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 12-ci və Yaşıl Enerji Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 4-cü iclasları enerji təhlükəsizliyi və yaşıl keçid prosesində formalaşan yeni reallıqları bir daha gündəmə gətirib. Prezident İlham Əliyevin çıxışı isə bu platformanın təkcə enerji dialoqu deyil, həm də uzunmüddətli strateji planlaşdırma mexanizmi olduğunu nümayiş etdirir.
Dövlətimizin başçısı vurğulayıb ki, məhz birlikdə toplaşmağın və enerji təhlükəsizliyinə dair mühüm məsələləri müzakirə yolu ilə həll etməyin nə dərəcədə vacib olduğunu indi daha aydın şəkildə anlayırıq. Son 12 ilin mürəkkəb geosiyasi və iqtisadi çağırışları göstərdi ki, qarşılıqlı etimad və koordinasiya olunmuş fəaliyyət olmadan enerji sabitliyini təmin etmək mümkün deyil.
Son illər ərzində Azərbaycanın qaz ixracının coğrafiyası daha da genişlənib, artıq istehlakçı ölkələrin sayı 16-ya çatıb. Boru kəmərləri vasitəsilə təchizat həyata keçirilən dövlətlərin sayına görə dünya miqyasında ön mövqedə qərarlaşmaq ardıcıl və məqsədyönlü enerji siyasətinin konkret nəticəsidir. Avropa istiqaməti isə xüsusi prioritet olaraq qalır. Almaniya və Avstriyaya qaz tədarükünün başlanması ilə Avropa İttifaqının 10 üzv dövləti artıq bu mənbədən faydalanır. Bu amil qitənin enerji təhlükəsizliyinə mühüm töhfə verməklə yanaşı, qarşılıqlı etimada əsaslanan uzunmüddətli əməkdaşlıq modelini daha da möhkəmləndirir. Eyni zamanda, artan tələbat mövcud nəqli infrastrukturunun genişləndirilməsini zəruri edir. Cənub Qaz Dəhlizi hazırda tam gücü ilə fəaliyyət göstərir və əlavə genişləndirmə, eləcə də yeni interkonnektor layihələri üzərində intensiv iş aparılır. Strateji məqsəd ixrac imkanlarını maksimum səviyyəyə çatdırmaq və paralel olaraq yeni bazarlara çıxışı təmin etməkdir.
Enerji strategiyasının dayanıqlığı birbaşa yeni hasilat mərhələlərinin vaxtında reallaşdırılmasından asılıdır. Cari ildə “Azəri-Çıraq-Günəşli” yatağının dərin qaz laylarından ilk hasilatın əldə olunması nəzərdə tutulur ki, bu da ümumi qaz balansına əlavə töhfə verəcək. “Abşeron” yatağının tammiqyaslı işlənməsi yaxın perspektivdə hasilatın əhəmiyyətli dərəcədə artmasına, təxminən üç dəfə yüksəlməsinə şərait yaradacaq. “Ümid” yatağının ikinci mərhələsi də əlavə həcm formalaşdıraraq ixrac imkanlarını genişləndirəcəkdir.
Təbii qazın əsas mənbələrindən biri olan Şahdəniz yatağında isə 2028-ci ildə yeni mərhələ üzrə hasilata başlanması planlaşdırılır. Bütün bu layihələrin tam gücü ilə icrası nəticəsində illik əlavə 10–15 milyard kubmetr qaz əldə etmək mümkün olacaq. Bu potensial həm mövcud tərəfdaş bazarların etibarlı təchizatını təmin etməyə, həm də yeni istiqamətlər üzrə ixracın genişləndirilməsinə möhkəm əsas yaradır.
Məşvərət Şurasının gündəliyində mühüm yer tutan istiqamətlərdən biri də yaşıl enerji keçidinin sürətləndirilməsidir. Alternativ enerji sahəsində artıq real icra mərhələsinə keçid baş verib və iri həcmli layihələr praktik nəticə verib. Regionda ən böyük – 240 meqavat gücündə külək elektrik stansiyası “ACWA Power” tərəfindən tikilərək istismara verilib. Bundan əvvəl, 2023-cü ildə “Masdar” şirkəti 230 meqavat gücündə günəş elektrik stansiyasını istifadəyə təqdim edib. Bu obyektlər enerji sisteminə əhəmiyyətli həcmdə bərpaolunan güc əlavə etməklə ümumi balansda alternativ mənbələrin payını artırır. SOCAR ilə yanaşı, özəl şirkətlərin də həmin sahəyə investisiya yatırması yaşıl enerji sektorunda rəqabətə əsaslanan və dayanıqlı investisiya mühitinin formalaşdığını göstərir. Bu yanaşma enerji keçidinin mərhələli və iqtisadi cəhətdən əsaslandırılmış şəkildə reallaşdırıldığını təsdiqləyir.
Gülnaz Məmmədova – Zərdab şəhər sakini, təqaüdçü
