Süni intellektin tətbiqi, data mərkəzlərinin yaradılması, rəqəmsallaşma ilə bağlı islahatlar faktiki olaraq ölkələrin gələcək inkişafını müəyyən edir.
Rəqəmsal inkişaf XXI əsrdə dövlətlərin gələcəyini müəyyən edən əsas istiqamətlərdən birinə çevrilmişdir. Artıq texnologiya yalnız həyatımızı asanlaşdıran vasitə deyil, iqtisadiyyatın, idarəetmənin və sosial münasibətlərin strukturunu dəyişən fundamental qüvvədir. Dünyada gedən proseslər aydın şəkildə göstərir ki, süni intellektin tətbiqi, data mərkəzlərinin yaradılması və rəqəmsallaşma ilə bağlı islahatlar ölkələrin inkişaf səviyyəsinə birbaşa təsir edir. Bu reallıq fonunda rəqəmsal inkişaf məsələsi hər bir dövlət üçün strateji əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan bu çağırışlara adekvat şəkildə reaksiya verir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkədə rəqəmsal transformasiya siyasəti prioritet istiqamətlərdən biri kimi müəyyən olunmuşdur. Dövlət başçısı tərəfindən rəqəmsal inkişafın sürətləndirilməsi, elektron xidmətlərin genişləndirilməsi və informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının tətbiqi ilə bağlı ardıcıl tapşırıq və qərarlar verilmişdir. Bu siyasət, həmçinin ölkənin rəqəmsal iqtisadiyyatının qurulması və innovasiya mühitinin formalaşdırılması istiqamətində mühüm addımların atılmasına şərait yaratmışdır.
Müasir dövr informasiyanın və bilginin dəyərinin ən yüksək həddə çatdığı bir mərhələdir. Ənənəvi iqtisadi modellər tədricən texnologiya əsaslı yanaşmalarla əvəz olunur. İstehsal, xidmət, təhsil, səhiyyə və dövlət idarəçiliyi kimi sahələr rəqəmsal alətlər olmadan səmərəliliyini qorumaqda çətinlik çəkir. Rəqəmsallaşma prosesi isə sadəcə texniki yenilənmə deyil; bu, düşüncə tərzinin, idarəetmə fəlsəfəsinin və inkişaf strategiyasının yenidən qurulması deməkdir. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, informasiya cəmiyyətinə keçid yalnız texnoloji infrastrukturun gücləndirilməsi deyil, həm də vətəndaşlara müasir xidmətlərin təqdim edilməsi və şəffaf idarəçilik deməkdir.
Bu transformasiyanın mərkəzində dayanan əsas amillərdən biri süni intellektdir. Süni intellekt texnologiyaları böyük həcmdə məlumatların emalı, analiz edilməsi və qərar qəbulunun optimallaşdırılması baxımından misilsiz imkanlar yaradır. İqtisadiyyatda məhsuldarlığın artırılması, səhiyyədə diaqnostikanın dəqiqləşdirilməsi, təhsildə fərdiləşdirilmiş yanaşmaların tətbiqi, dövlət idarəçiliyində operativliyin və səmərəliliyin yüksəldilməsi süni intellektin yaratdığı üstünlüklərin yalnız bir hissəsidir. Bu texnologiya resurslardan daha rasional istifadə etməyə, riskləri azaltmağa və innovasiya potensialını genişləndirməyə şərait yaradır. Nəticədə süni intellekt yalnız texnoloji yenilik deyil, həm də iqtisadi artımın və rəqabət qabiliyyətinin mühüm hərəkətverici qüvvəsinə çevrilir.
Rəqəmsal inkişafın digər vacib dayağı isə data mərkəzləridir. Məlumat müasir dövrün ən qiymətli resurslarından biri hesab olunur. Bu məlumatların etibarlı saxlanılması, sürətli emalı və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi güclü infrastruktur tələb edir. Data mərkəzləri məhz bu ehtiyacı qarşılayan əsas platformalardır. Azərbaycan da bu sahədə mühüm addımlar atır; ölkəmizdə müasir səviyyədə data mərkəzlərin qurulması, informasiya resurslarının etibarlı mühafizəsi və bulud texnologiyalarının tətbiqi prioritet məsələlərdəndir. Bu təşəbbüslər milli rəqəmsal təhlükəsizliyin təmin olunmasına və rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafına xidmət edir.
Rəqəmsallaşma dövlət idarəçiliyində də keyfiyyət dəyişikliklərinə səbəb olur. Elektron hökumət sistemləri və rəqəmsal xidmətlər vətəndaş-dövlət münasibətlərini daha operativ, şəffaf və səmərəli edir. Elektron xidmətlərin genişlənməsi, onlayn portal və tətbiqlər vasitəsilə xidmətlərin əlçatanlığının artırılması Prezident İlham Əliyevin prioritet tapşırıqlarından biridir. Bu yanaşma bürokratik əngəlləri aradan qaldırır, idarəetmədə hesabatlılığı gücləndirir və vətəndaş məmnunluğunu artırır.
Bununla yanaşı, rəqəmsal inkişafın uğuru yalnız texnologiya və infrastrukturla məhdudlaşmır. Ən vacib faktor insan kapitalıdır. Rəqəmsal bacarıqlara malik kadrların hazırlanması, innovativ düşüncə tərzinin formalaşdırılması və texnoloji savadlılığın artırılması dayanıqlı inkişafın əsas şərtləridir. Azərbaycan Prezidenti bu istiqamətdə təhsilin müasirləşdirilməsi, gənclərin texnoloji sahələrə yönləndirilməsi və kadr hazırlığına dövlət dəstəyinin gücləndirilməsi üçün zəruri tədbirlərin həyata keçirilməsini də diqqət mərkəzində saxlayır.
Azərbaycanda son illər rəqəmsal inkişaf istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. Elektron xidmətlərin genişlənməsi, innovasiya layihələrinin həyata keçirilməsi və texnoloji infrastrukturun gücləndirilməsi müsbət dinamikanın göstəricisidir. Lakin qlobal rəqabət mühiti daha çevik, daha sistemli və daha strateji yanaşma tələb edir. Rəqəmsal inkişafın əsas prioritetlər sırasında yer alması, süni intellekt texnologiyalarının geniş tətbiqi, data mərkəzlərinin inkişafı və insan kapitalına investisiyaların artırılması gələcək uğurun əsas təminatıdır. Rəqəmsal transformasiya müasir dövrün qaçılmaz reallığıdır. Süni intellektin tətbiqi, data mərkəzlərinin yaradılması və rəqəmsallaşma ilə bağlı islahatlar artıq ölkələrin gələcək inkişaf modelini müəyyən edir. Azərbaycan da bu prosesdə fəal iştirak edir və bu sahədə irəliyə doğru əhəmiyyətli addımlar atır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında həyata keçirilən rəqəmsal islahatlar yalnız texnoloji yenilik deyil, bütövlükdə cəmiyyətin, iqtisadiyyatın və dövlət idarəçiliyinin gələcəyidir.
Zərdab rayonu üzrə gənclər və idman sektorunun əməkdaşı – Ehtiram Osmanov
