Süni intellektin tətbiqi, data mərkəzlərinin yaradılması, rəqəmsallaşma ilə bağlı islahatlar faktiki olaraq ölkələrin gələcək inkişafını müəyyən edir.
Müasir dünyada texnoloji tərəqqi ölkələrin iqtisadi, sosial və siyasi inkişafının əsas hərəkətverici qüvvəsinə çevrilmişdir. Xüsusilə süni intellektin tətbiqi, data mərkəzlərinin yaradılması və genişmiqyaslı rəqəmsallaşma prosesləri dövlətlərin gələcək inkişaf trayektoriyasını müəyyən edən strateji amillər kimi çıxış edir. Artıq ənənəvi resurslara əsaslanan iqtisadi model tədricən bilik və texnologiya əsaslı iqtisadiyyatla əvəz olunur. Bu baxımdan, rəqəmsal transformasiyanı vaxtında və səmərəli şəkildə həyata keçirən ölkələr qlobal rəqabətdə üstün mövqe qazanırlar. Süni intellekt (AI) texnologiyaları istehsalatdan səhiyyəyə, kənd təsərrüfatından müdafiə sənayesinə qədər geniş sahələrdə tətbiq olunur. Məsələn, ABŞ-da aparıcı texnologiya şirkətləri, xüsusilə Google və Microsoft süni intellekt əsaslı həllərin hazırlanmasına milyardlarla dollar investisiya yatırırlar. Bu investisiyalar nəticəsində əmək məhsuldarlığı artır, xərclər azalır və qərarvermə prosesləri daha dəqiq və sürətli həyata keçirilir. Süni intellekt böyük həcmli məlumatların təhlilini mümkün edir, risklərin proqnozlaşdırılmasına və strateji planlamaya yeni imkanlar açır. Bu isə dövlət idarəçiliyində şəffaflığın və operativliyin artmasına səbəb olur. Data mərkəzləri rəqəmsal iqtisadiyyatın əsas infrastruktur elementlərindən biridir. Böyük həcmli məlumatların saxlanması, emalı və qorunması üçün güclü server sistemlərinə ehtiyac vardır. Bu baxımdan, dünyanın müxtəlif regionlarında nəhəng data mərkəzləri fəaliyyət göstərir. Məsələn, Amazon Web Services qlobal miqyasda yüzlərlə data mərkəzi vasitəsilə milyonlarla istifadəçiyə xidmət göstərir. Data mərkəzlərinin yaradılması ölkələr üçün həm iqtisadi, həm də strateji əhəmiyyət daşıyır. Bir tərəfdən yeni iş yerləri açılır, xarici investisiyalar cəlb olunur, digər tərəfdən isə informasiya təhlükəsizliyi gücləndirilir və milli məlumatların ölkə daxilində saxlanması təmin edilir. Rəqəmsallaşma islahatları isə dövlət və vətəndaş münasibətlərini yeni mərhələyə qaldırır. Elektron hökumət sistemlərinin tətbiqi, onlayn xidmətlərin genişləndirilməsi və rəqəmsal ödəniş mexanizmlərinin inkişafı bürokratik maneələri azaldır və korrupsiya risklərini minimuma endirir. Məsələn, Estoniya rəqəmsal hökumət modeli ilə dünyada qabaqcıl mövqe tutur. Bu ölkədə vətəndaşlar demək olar ki, bütün dövlət xidmətlərindən onlayn şəkildə istifadə edə bilirlər. Nəticədə vaxt itkisi azalır, idarəetmə daha çevik və effektiv olur. Rəqəmsallaşma həm də təhsil və insan kapitalının inkişafına mühüm təsir göstərir. Onlayn təhsil platformaları, rəqəmsal bacarıqların artırılması proqramları və innovasiya ekosistemlərinin formalaşdırılması gənc nəslin qlobal əmək bazarına inteqrasiyasını asanlaşdırır. Süni intellekt və data analitikası üzrə ixtisaslaşmış kadrların hazırlanması ölkələrin texnoloji müstəqilliyini gücləndirir və uzunmüddətli iqtisadi artımı təmin edir. Nəticə etibarilə, süni intellektin tətbiqi, data mərkəzlərinin yaradılması və rəqəmsallaşma ilə bağlı islahatlar yalnız texnoloji yenilik deyil, həm də strateji inkişaf konsepsiyasıdır. Bu sahələrə sərmayə yatıran və institusional islahatlar aparan ölkələr gələcəkdə daha dayanıqlı, rəqabətqabiliyyətli və innovativ iqtisadi sistem formalaşdırırlar. Texnologiyanı düzgün idarə edən dövlətlər qlobal arenada söz sahibi olur, əhalinin rifahını yüksəldir və davamlı inkişaf yolunda möhkəm addımlar atırlar.
Şamil Babayev – Zərdab Gənclər evinin dərnək rəhbəri
