İlk siyasi-hüquqi qiymət Ümummilli Lider Heydər Əliyev tərəfindən verildi
20 Yanvar 1990-cı il, Azərbaycanın tarixində ən qanlı səhifələrdən biridir. Bu gün, yalnız Azərbaycan xalqının deyil, bütün dünya tarixinin qara səhifələrindən birinə çevrilmişdir. 20 Yanvar hadisələri, Sovet İttifaqının Azərbaycandakı repressiv siyasətinin ən pik nöqtəsi idi. Bu faciə, dinc əhaliyə qarşı tətbiq edilən güc, hüquqa, demokratiyaya və insanlıq dəyərlərinə zidd bir hərəkət idi. Lakin, bu faciəyə ilk dəfə siyasi-hüquqi qiymət verən şəxs Ümummilli Lider Heydər Əliyev oldu. Onun bu mövqeyi, yalnız həmin dövrdəki hüquqi və siyasi baxımdan deyil, eyni zamanda xalqın psixoloji və milli ruhunun yüksəlməsində mühüm rol oynadı.
20 Yanvar faciəsinin ertəsi günü, yəni 21 yanvarda, Heydər Əliyev Moskva şəhərindəki Azərbaycan Respublikasının daimi nümayəndəliyinə gələrək, Sovet hakimiyyətinin törətdiyi bu dəhşətli qətliamla bağlı mövqeyini bildirdi. Bu, o dövrün siyasi mühitində mühüm bir addım idi, çünki Sovet hakimiyyəti hadisənin üstünü örtməyə çalışırdı və hər hansı bir etiraz, ciddi nəticələrə yol aça bilərdi. Lakin Heydər Əliyev, xalqının yanında olaraq, bu faciəyə ilk siyasi-hüquqi qiyməti verdi və hadisənin hüquqa, demokratiyaya, humanizmə zidd olduğunu açıqladı. O, Moskva hakimiyyətinin, xüsusən də o dövrün Sovet rəhbərlərinin xəyanətini və bu səhvlərin siyasi təfəkkürdən qaynaqlandığını bəyan etdi.
Ümummilli Lider Heydər Əliyev 20 Yanvar hadisələrinin yalnız hüquqi deyil, eyni zamanda əxlaqi və sosial aspektlərinə də toxundu. O, “bu faciə, yalnız Azərbaycanın deyil, bütün insanlığa qarşı edilmiş bir cinayətdir” deyərək, dinc əhaliyə qarşı tətbiq edilən bu zorakılığı qınadı. Həmçinin, Ümummilli Lider Heydər Əliyev qeyd etdi ki, bu cinayətin məsuliyyətini yalnız Azərbaycan xalqına deyil, həm də Sovet rəhbərliyinə və onlara xidmət edən hərbçilərə aid etmək lazımdır. Ulu Öndər Heydər Əliyevin 20 Yanvar hadisələrinə verdiyi qiymət yalnız siyasi və hüquqi müstəvidə qalmadı. O, bu hadisəyə verdiyi cavabla, həm də bir vətəndaş, bir lider və bir insan olaraq məsuliyyətini yerinə yetirdi. Onun çıxışı, təkcə siyasi bir mövqe deyil, həm də bir vətəndaşlıq borcunun yerinə yetirilməsi idi. O, xalqına qarşı edilən bu tarixi cinayətin qarşısında heç bir təhlükədən çəkinməyəcəyini bildirdi. Bu mövqe, həm də Heydər Əliyevin milli mənlik, ədalət və haqq qarşısında tutduğu mövqenin əksidir.
“Bu faciəyə həmişə ürəkdən yanaraq həm də vətəndaşlıq borcumu yerinə yetirməyə çalışmışam və bu gün də həmin mövqedəyəm, sabah da həmin mövqedə olacağam,” deyən Ümummilli Lider Heydər Əliyev, Azərbaycan xalqının hüquqlarını müdafiə edəcəyini və öz xalqının əzablarını anlamağa davam edəcəyini vurğuladı. Onun bu mövqeyi, həm də Azərbaycanın müstəqil və azad gələcəyinə olan inamını göstərirdi.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 20 Yanvar faciəsinə verdiyi qiymət, yalnız Azərbaycanın daxili siyasətini deyil, həm də beynəlxalq münasibətləri təxirə salan mühüm bir hadisə idi. Sovet İttifaqı bu faciəni ört-basdır etməyə çalışır və hadisə ilə bağlı məlumatları ciddi şəkildə məhdudlaşdırırdı. Lakin Heydər Əliyevin bu mövqeyi, yalnız Sovet İttifaqının sərt informasiya blokadasını aşmaqla qalmadı, həm də bütün dünyada geniş əks-səda doğurdu. Azərbaycanın hüquqlarını müdafiə edən bu mövqe, həm də xalqın ruhunu ucaltdı. Bu çıxış, xalqın qəlbində bir ümid çırağı yandırdı və Azərbaycan xalqının müstəqil bir gələcəyə doğru atdığı ilk addımlardan biri oldu.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 20 Yanvar hadisələrinə verdiyi bu qiymət, sadəcə həmin anın siyasi hadisəsi deyil, həm də Azərbaycanın müstəqillik yolunda atdığı mühüm bir addım idi. O, bu mövqeyi ilə Azərbaycanda demokratiyanın, hüququn və ədalətin təməlini qoymağa başlamışdı. Ümummilli Lider Heydər Əliyev, yalnız Sovet İttifaqının repressiv siyasətinə qarşı deyil, həm də Azərbaycanın müstəqil bir dövlət kimi inkişafına və beynəlxalq aləmdə layiq olduğu yerini tapmasına olan inamını nümayiş etdirdi.
Zərdab şəhər sakini Əbülfət Məmmədov
