Gələcəyin rəqabəti artıq resurslar üzərində deyil, məlumat,alqoritm və innovasiya üzərində qurulur
Süni intellektin tətbiqi, data mərkəzlərinin yaradılması və rəqəmsallaşma sahəsində aparılan islahatlar bu gün dünya ölkələrinin inkişaf trayektoriyasını müəyyən edən əsas amillər sırasına daxildir. Qlobal iqtisadiyyat artıq sənaye və xammal modelindən çıxaraq bilik, texnologiya və məlumat əsaslı modelə keçid edir. Bu keçid isə yalnız texnoloji yeniliklərin tətbiqi ilə deyil, həm də dövlət siyasəti, institusional islahatlar və rəqəmsal infrastrukturun qurulması ilə mümkün olur.
Rəqəmsallaşma ilk növbədə idarəetmənin keyfiyyətini dəyişir. Elektron hökumət sistemləri, rəqəmsal xidmət platformaları və avtomatlaşdırılmış proseslər dövlət-vətəndaş münasibətlərini daha şəffaf və operativ edir. Vaxt itkisi azalır, korrupsiya riskləri minimuma enir, qərarvermə isə daha dəqiq məlumatlara əsaslanır. Bu isə nəticə etibarilə iqtisadi fəallığı artırır və biznes mühitini yaxşılaşdırır.
Süni intellekt texnologiyaları isə rəqəmsal transformasiyanın ən yüksək mərhələsi hesab olunur. Süni intellekt böyük həcmli məlumatların təhlilini sürətləndirir, proqnozlaşdırmanı gücləndirir və qərarların effektivliyini artırır. Səhiyyə, kənd təsərrüfatı, sənaye, maliyyə, nəqliyyat və təhsil kimi sahələrdə süni intellekt əsaslı həllər məhsuldarlığı yüksəldir və xərcləri azaldır. Ağıllı şəhər sistemləri, avtomatlaşdırılmış istehsal, risk analiz modelləri və fərdiləşdirilmiş təhsil proqramları bu texnologiyanın real nəticələridir.
Data mərkəzləri isə bu transformasiyanın texniki dayağıdır. Məlumatların saxlanması, emalı və təhlükəsizliyi üçün güclü server infrastrukturu tələb olunur. Milli və regional data mərkəzlərinin yaradılması ölkələrin rəqəmsal suverenliyini gücləndirir, xarici asılılığı azaldır və kibertəhlükəsizlik səviyyəsini artırır. Eyni zamanda, data mərkəzləri investisiya cəlbediciliyini yüksəldir, yeni iş yerləri yaradır və innovasiya ekosisteminin formalaşmasına təkan verir.
Rəqəmsal islahatların digər mühüm tərəfi insan kapitalıdır. Texnologiya yalnız avadanlıq və proqram təminatı deyil — onu idarə edən mütəxəssislərdir. Buna görə də ölkələr paralel olaraq rəqəmsal bacarıqların inkişafına, İT təhsilinə, startap mühitinə və tədqiqat fəaliyyətinə sərmayə yatırmalıdır. Rəqəmsal savadlılıq səviyyəsi yüksək olan cəmiyyətlər texnoloji dəyişikliklərə daha sürətli uyğunlaşır.
Gələcəyin rəqabəti artıq resurslar üzərində deyil, məlumat, alqoritm və innovasiya üzərində qurulur. Süni intellektin geniş tətbiqi, müasir data mərkəzlərinin qurulması və sistemli rəqəmsallaşma islahatları aparan ölkələr daha dayanıqlı iqtisadi artım, daha çevik idarəetmə və daha güclü beynəlxalq mövqe qazanır. Bu səbəbdən rəqəmsal transformasiya artıq seçim deyil — strateji zərurətdir.
Nailə Əliyeva Zərdab rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin direktoru
