Azərbaycanla Avropa İttifaqına üzv ölkələr arasında münasibətlər tamamilə dayanmayıb
Son illər Avropa Parlamenti tərəfindən Azərbaycanla bağlı qəbul edilən qətnamələr, səsləndirilən tənqidlər və siyasi bəyanatlar davamlı xarakter almışdır. Bu tənqidlər əsasən insan hüquqları, demokratiya, media azadlığı və regional siyasətlə bağlı mövzuları əhatə edir. Lakin diqqətçəkən əsas məqam ondan ibarətdir ki, Azərbaycan dövləti və rəsmi dairələr bu tənqidlərə əvvəlki illərlə müqayisədə daha az reaksiya verir, bəzən isə ümumiyyətlə cavab verməməyi üstün tutur. Bu yanaşma təkcə emosional münasibətin dəyişməsi deyil, daha çox strateji və siyasi mövqenin nəticəsi kimi dəyərləndirilə bilər.
Əvvəlki illərdə Avropa Parlamentinin hər hansı tənqidi sənədi və ya bəyanatı Azərbaycanda ciddi rezonans doğurur, rəsmi qurumlar, deputatlar və media bu mövzuya geniş yer ayırırdı. Xarici İşlər Nazirliyi, Milli Məclis və digər qurumlar açıqlamalar yayır, tənqidlərin qərəzli, birtərəfli və sifarişli olduğunu bildirirdi. Bu, bir növ informasiya mübarizəsinin tərkib hissəsi idi və Azərbaycan öz mövqeyini beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırmağa çalışırdı.
Lakin zaman keçdikcə bu cür reaksiyaların praktik nəticə vermədiyi, Avropa Parlamentinin isə əvvəlki mövqeyini dəyişmədiyi aydın oldu. Hər yeni tənqid əvvəlkilərin təkrarı təsiri bağışlayır, real dialoq və qarşılıqlı anlaşma mühiti formalaşmırdı.
Bu gün isə fərqli mənzərə müşahidə olunur. Avropa Parlamentindən gələn tənqidlər artıq Azərbaycanda ciddi siyasi gündəm yaratmır. Rəsmi qurumlar çox vaxt bu bəyanatlara ümumiyyətlə toxunmur, ya da minimal, qısa mövqe ilə kifayətlənir. Bu, təsadüfi deyil.
Birincisi, Azərbaycan hesab edir ki, Avropa Parlamentinin yanaşması obyektiv deyil və ölkənin reallıqlarını, xüsusilə də regional təhlükəsizlik, müharibə sonrası vəziyyət və geosiyasi balans məsələlərini nəzərə almır. Bu səbəbdən də, davamlı cavab vermək mənasız sayılır.
İkincisi, Azərbaycan artıq beynəlxalq münasibətlərdə özünə daha çox güvənən, müstəqil qərarlar verən bir dövlət kimi çıxış edir. Enerji layihələri, nəqliyyat dəhlizləri, regional əməkdaşlıq təşəbbüsləri ölkənin əhəmiyyətini artırıb. Bu mövqedən çıxış edən Bakı üçün Avropa Parlamentinin tənqidlərinin siyasi çəkisi əvvəlki qədər yüksək görünmür.
2020-ci ildən sonra Cənubi Qafqazda yaranmış yeni siyasi reallıq da bu mövqeyə təsir göstərib. Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü bərpa etdikdən sonra daxili və xarici siyasətdə daha sərbəst davranmağa başlayıb. Ölkə hesab edir ki, suverenliyinə və daxili işlərinə müdaxilə xarakterli bəyanatlar qəbulolunmazdır.
Bu baxımdan, Avropa Parlamentinin tənqidlərinin bir qismi Azərbaycanda daxili məsələlərə qarışmaq cəhdi kimi qiymətləndirilir. Rəsmi Bakı isə belə cəhdlərə reaksiya verməməklə, onları siyasi baxımdan əhəmiyyətsizləşdirməyə çalışır.
Bəziləri bu mövqeyi passivlik və ya laqeydlik kimi qiymətləndirə bilər. Ancaq beynəlxalq siyasətdə səssizlik bəzən ən sərt cavabdan da təsirli olur. Reaksiya verilməyən tənqid, əslində, diqqət mərkəzindən kənarlaşdırılır. Azərbaycan bu yolla Avropa Parlamentinin bəyanatlarını daxili ictimai rəyə və siyasi gündəmə daşımamağa çalışır.
Bu, bir növ “diqqət verməmə” strategiyasıdır. Çünki hər tənqidə cavab vermək, onu daha da aktuallaşdırır, siyasi və informasiya müstəvisində genişləndirir. Reaksiya olmadıqda isə həmin bəyanatlar çox vaxt öz-özünə gündəmdən düşür.
Həsən Abulov – Zərdab Rayon Ağsaqqallar Şurasının sədr müavini
