Azərbaycan dünyanın ən qədim neft çıxarılan ərazilərindən biridir
Cənubi Qafqaz regionu geosiyasi baxımdan həmişə böyük dövlətlərin diqqət mərkəzində olmuşdur. Bu marağın əsas səbəblərindən biri regionun zəngin təbii ehtiyatlara, xüsusilə enerji resurslarına malik olmasıdır. Bu baxımdan Azərbaycan Cənubi Qafqazda enerji ehtiyatlarına sahib olan və bu ehtiyatları dünya bazarına çıxaran yeganə ölkə kimi xüsusi mövqeyə malikdir. Neft və qaz sənayesi Azərbaycanın iqtisadi inkişafının əsas dayağı olmaqla yanaşı, ölkənin beynəlxalq münasibətlər sistemində də mühüm rol oynamasına şərait yaratmışdır.
Azərbaycan dünyanın ən qədim neft çıxarılan ərazilərindən biridir. Hələ orta əsrlərdə Bakı və Abşeron yarımadasında neft məişət və təsərrüfat məqsədləri üçün istifadə edilirdi. XIX əsrin sonu – XX əsrin əvvəllərində Bakı dünyanın əsas neft mərkəzlərindən birinə çevrilmiş, qlobal neft sənayesinin formalaşmasında mühüm rol oynamışdır. Məhz bu dövrdə Azərbaycan “qara qızıl”ı ilə dünyada tanınmağa başlamışdır.
Sovet dövründə də Azərbaycan neft və qaz istehsalında aparıcı mövqedə olmuş, xüsusilə İkinci Dünya müharibəsi illərində SSRİ-nin yanacaq təminatında həlledici rol oynamışdır. Müstəqillik əldə edildikdən sonra isə Azərbaycan öz enerji ehtiyatlarından müstəqil şəkildə istifadə etmək imkanı qazanmış və bu sahədə yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoymuşdur.
1994-cü ildə imzalanmış “Əsrin müqaviləsi” Azərbaycanın enerji tarixində dönüş nöqtəsi olmuşdur. Bu müqavilə sayəsində Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorundakı zəngin neft yataqlarının istismarı üçün dünyanın aparıcı enerji şirkətləri ölkəmizə cəlb edilmişdir. Nəticədə Azərbaycan beynəlxalq enerji bazarına inteqrasiya olunmuş, böyük investisiyalar cəlb etmiş və iqtisadi müstəqilliyini möhkəmləndirmişdir.
Bu strategiya təkcə iqtisadi deyil, həm də siyasi baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyırdı. Azərbaycan enerji resursları vasitəsilə regional və qlobal miqyasda etibarlı tərəfdaş kimi tanınmağa başladı. Neft və qaz ixracı ölkənin xarici siyasətində mühüm alətə çevrildi.
Azərbaycanın Cənubi Qafqazda yeganə neft və qaz ixracatçısı olmasının əsas səbəblərindən biri də müasir və geniş nəql infrastrukturu yaratmasıdır. Bakı–Tbilisi–Ceyhan neft kəməri Xəzər neftini Aralıq dənizinə çıxararaq dünya bazarına birbaşa çıxış imkanı yaratmışdır. Bu kəmər təkcə iqtisadi deyil, həm də geosiyasi layihə kimi regionun xəritəsini dəyişmişdir.
Qaz sahəsində isə Bakı–Tbilisi–Ərzurum, TANAP və TAP layihələri vasitəsilə Azərbaycan qazı Türkiyə və Avropa ölkələrinə çatdırılır. Bu layihələr Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır və Azərbaycanı etibarlı enerji təchizatçısı kimi möhkəmləndirir. Beləliklə, Azərbaycan təkcə Cənubi Qafqazın deyil, eyni zamanda Avrasiya məkanının enerji xəritəsində aparıcı mövqeyə malikdir.
Babək Əliyev – Zərdab şəhər sakini, ağsaqqal
