Azərbaycan diaspor təşkilatları və xaricdə yaşayan həmvətənlər də Xocalı həqiqətlərinin tanıdılmasında fəal iştirak edirlər
XX əsrin sonlarında baş verən ən faciəli hadisələrdən biri 1992-ci ilin 26 fevral tarixində Xocalı şəhərində törədilmiş kütləvi qırğın olmuşdur. Azərbaycan tarixində qara səhifə kimi qalan bu hadisə nəticəsində yüzlərlə dinc sakin amansızcasına qətlə yetirilmiş, minlərlə insan yaralanmış və əsir götürülmüşdür. Xocalı faciəsinin beynəlxalq aləmdə tanıdılması Azərbaycan dövlətinin və diasporunun prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir.
1992-ci ilin fevralında Ermənistan silahlı qüvvələri və keçmiş 366-cı motoatıcı alaynın iştirakı ilə Xocalıya hücum edilmişdir. Hücum zamanı şəhər mühasirəyə alınmış, mülki əhali qaçmağa çalışarkən atəşə tutulmuşdur. Rəsmi məlumatlara əsasən 613 nəfər öldürülmüş, o cümlədən qadınlar, uşaqlar və qocalar arasında çoxsaylı qurbanlar olmuşdur. Bu hadisə beynəlxalq humanitar hüququn norma və prinsiplərinin kobud şəkildə pozulması kimi qiymətləndirilir.
Xocalı soyqırımının beynəlxalq səviyyədə tanınması məqsədilə Azərbaycan dövləti ardıcıl diplomatik fəaliyyət həyata keçirir. Ümummilli lider Heydər Əliyev Xocalı hadisələrinə siyasi-hüquqi qiymət verilməsi prosesinin əsasını qoymuş, sonrakı dövrdə isə Prezident İlham Əliyev bu istiqamətdə fəaliyyətləri genişləndirmişdir. Dövlət başçısının təşəbbüsü ilə müxtəlif beynəlxalq platformalarda Xocalı həqiqətləri sistemli şəkildə təqdim olunur.
Xocalı soyqırımının tanıdılmasında xüsusi rol oynayan təşəbbüslərdən biri Xocalıya ədalət kampaniyasıdır. 2008-ci ildə Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva tərəfindən başladılan kampaniya qlobal informasiya məkanında Xocalı haqqında məlumatlılığın artmasına, müxtəlif ölkələrdə tədbirlərin, sərgilərin və aksiyaların keçirilməsinə şərait yaratmışdır. Kampaniya çərçivəsində sosial şəbəkələr, media resursları və beynəlxalq tədbirlər vasitəsilə milyonlarla insan Xocalı həqiqətləri ilə tanış olmuşdur.
Aparılan diplomatik fəaliyyət nəticəsində bir sıra ölkələrin parlamentləri və beynəlxalq təşkilatlar Xocalı hadisələrini soyqırımı və ya kütləvi qətliam kimi tanıyan qərarlar qəbul etmişdir. Bu qərarlar hadisənin beynəlxalq hüquqi və siyasi qiymətləndirilməsi istiqamətində mühüm addım sayılır. Eyni zamanda müxtəlif ölkələrdə Xocalı qurbanlarının xatirəsinə abidələr ucaldılması və anım tədbirlərinin keçirilməsi faciənin yaddaşlarda yaşadılmasına xidmət edir.
Azərbaycan diaspor təşkilatları və xaricdə yaşayan həmvətənlər də Xocalı həqiqətlərinin tanıdılmasında fəal iştirak edirlər. Müxtəlif ölkələrdə keçirilən konfranslar, yürüşlər, foto-sərgilər və mədəni tədbirlər beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini bu faciəyə yönəltməyə kömək edir. İctimai diplomatiya vasitələri, xüsusilə gənclərin və könüllülərin iştirakı, bu istiqamətdə mühüm təsir gücünə malikdir.
Xocalı soyqırımının beynəlxalq aləmdə tanınması təkcə Azərbaycanın deyil, bütövlükdə bəşəriyyətin ədalət və humanizm prinsiplərinin qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Dövlət səviyyəsində həyata keçirilən diplomatik fəaliyyət, diasporun təşəbbüsləri və ictimai kampaniyalar nəticəsində Xocalı həqiqətləri getdikcə daha geniş auditoriyaya çatdırılır. Bu prosesin davamlı olması gələcək nəsillərin tarixdən dərs çıxarması və belə faciələrin bir daha təkrarlanmaması üçün vacibdir.
Babək Əliyev – Zərdab şəhər sakini, ağsaqqal
