Azərbaycan Cənubi Qafqazın enerji ehtiyatlarına məxsus və digər ölkələrə neft və qaz ixrac edən yeganə ölkədir.
Azərbaycan Cənubi Qafqaz regionunda zəngin enerji ehtiyatlarına malik olan və bu ehtiyatları beynəlxalq bazarlara ixrac edən yeganə ölkə kimi mühüm strateji mövqeyə sahibdir. Xəzər dənizi hövzəsində yerləşən iri neft və təbii qaz yataqları xüsusilə “Azəri Çıraq Günəşli” və “Şahdəniz” layihələri ölkənin enerji potensialının əsasını təşkil edir. Bu ehtiyatların səmərəli istismarı nəticəsində Azərbaycan təkcə daxili tələbatını tam şəkildə ödəməklə kifayətlənmir, eyni zamanda Avropa və digər regionların enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynayır. Azərbaycan tərəfindən həyata keçirilən iri transmilli enerji layihələri Bakı Tbilisi Ceyhan neft kəməri, Bakı Tbilisi Ərzurum qaz kəməri, Cənub Qaz Dəhlizi, TANAP və TAP ölkəni etibarlı enerji tərəfdaşı kimi tanıdır. Bu layihələr region ölkələri arasında iqtisadi əməkdaşlığın inkişafına, siyasi sabitliyin möhkəmlənməsinə və enerji resurslarının şaxələndirilmiş marşrutlarla dünya bazarlarına çıxarılmasına şərait yaradır. Eyni zamanda, Azərbaycanın enerji siyasəti uzunmüddətli strateji baxışa əsaslanır. Enerji gəlirlərinin qeyri-neft sektorunun inkişafına yönəldilməsi, infrastrukturun yenilənməsi və sosial rifahın yüksəldilməsi dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindəndir. Bununla yanaşı, Azərbaycan son illərdə bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafına da xüsusi diqqət yetirərək, enerji ixracatçısı statusunu gələcəkdə də qorumağı hədəfləyir. Beləliklə, Azərbaycan Cənubi Qafqazda enerji ehtiyatlarına sahib olmaqla yanaşı, bu ehtiyatları səmərəli idarə edən, beynəlxalq enerji bazarlarında etibarlı tərəfdaş kimi çıxış edən və regionun enerji xəritəsini formalaşdıran aparıcı dövlətdir. Azərbaycan Cənubi Qafqaz regionunda enerji ehtiyatlarının zənginliyi, bu ehtiyatların istismarı və dünya bazarlarına çıxarılması baxımından strateji və aparıcı mövqeyə malik yeganə ölkədir. Xəzər dənizi hövzəsində yerləşən zəngin neft və təbii qaz yataqları Azərbaycanı tarixən enerji istehsalçısı və ixracatçısı kimi formalaşdırmışdır. XIX əsrin sonlarından etibarən Bakı dünyanın əsas neft mərkəzlərindən biri olmuş, bu ənənə müasir dövrdə daha mükəmməl texnologiyalar və beynəlxalq əməkdaşlıq çərçivəsində davam etdirilmişdir. Müstəqillik dövründə Azərbaycanın enerji strategiyasının əsasını 1994-cü ildə imzalanmış “Əsrin müqaviləsi” təşkil edir. Bu müqavilə ölkənin zəngin enerji ehtiyatlarının beynəlxalq bazarlara çıxarılmasına, xarici investisiyaların cəlb edilməsinə və neft-qaz sənayesinin sürətli inkişafına geniş imkanlar açmışdır. “Azəri Çıraq Günəşli” neft yataqları və “Şahdəniz” qaz kondensat yatağı Azərbaycanın enerji potensialının əsas dayaqlarıdır və bu layihələr sayəsində ölkə regional deyil, qlobal enerji bazarının fəal iştirakçısına çevrilmişdir. Azərbaycan enerji resursları vasitəsilə regionda sabitliyin və əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə töhfə verir, tərəfdaş ölkələrlə uzunmüddətli və qarşılıqlı faydaya əsaslanan münasibətlər qurur. Bu baxımdan Azərbaycan Cənubi Qafqazın enerji mərkəzi kimi çıxış edir. Bununla yanaşı, dövlət tərəfindən həyata keçirilən məqsədyönlü enerji siyasəti neft və qaz gəlirlərinin səmərəli idarə olunmasını təmin edir. Dövlət Neft Fondu vasitəsilə əldə olunan gəlirlər iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə, qeyri-neft sektorunun inkişafına, sosial layihələrin həyata keçirilməsinə və infrastrukturun yenilənməsinə yönəldilir. Bu isə enerji ehtiyatlarının yalnız bu gün üçün deyil, gələcək nəsillər üçün də dayanıqlı fayda verməsinə şərait yaradır. Son illərdə Azərbaycan enerji siyasətində yeni mərhələyə qədəm qoyaraq bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafına xüsusi diqqət yetirir. Günəş, külək və digər alternativ enerji layihələri ölkənin enerji balansının genişlənməsinə, ekoloji təhlükəsizliyin qorunmasına və uzunmüddətli enerji ixrac potensialının artırılmasına xidmət edir. Bu addımlar Azərbaycanın yalnız ənənəvi enerji resursları ilə deyil, müasir və dayanıqlı enerji yanaşmaları ilə də regionda lider mövqeyini qoruyacağını göstərir.
Azad Kərimli – Zərdab Gənclər evinin dərnək rəhbəri
