Şeyx Zayedin adını daşıyan bu mükafata layiq görülmək böyük şərəfdir.
Onilliklər boyu Cənubi Qafqaz “dondurulmuş münaqişə” və “bağlı sərhədlər” regionu kimi tanınırdı. Lakin bu gün şahidi olduğumuz proseslər tarixin gedişatını dəyişir. Azərbaycanın Ermənistan istiqamətində yük daşımalarına qoyduğu məhdudiyyətləri tamamilə ləğv etməsi və daha da irəli gedərək bu ölkəyə strateji enerji məhsulları ixrac etməsi, regionda “İqtisadi Sülh” (Economic Peace) modelinin təməlini qoyur. Bu, sadəcə iki ölkə arasında ticarət deyil, bütün Avrasiya logistik xəritəsinin yenidən çəkilməsidir. Azərbaycanın öz ərazisindən Ermənistana yük tranzitinə icazə verməsi, regionun nəqliyyat qovşağına çevrilməsi yolunda atılan ən böyük addımdır. İlk olaraq 2025-ci ilin sonunda Qazaxıstan taxılının Azərbaycan dəmir yolları vasitəsilə Ermənistana çatdırılması göstərdi ki, infrastruktur artıq işlək vəziyyətdədir. Bu marşrut Ermənistan üçün Gürcüstanın Yuxarı Lars keçidinə alternativ yaradır ki, bu da qış aylarında tez-tez bağlanan yolların yaratdığı iqtisadi itkiləri minimuma endirir. SOCAR-ın istehsal etdiyi neft məhsullarının Ermənistan bazarına daxil olması geosiyasi baxımdan “şahmat gedişi”dir. 2025-ci ilin dekabrında Aİ-95 markalı benzinin ilk partiyasının göndərilməsi, ardınca 2026-cı ilin əvvəlində dizel yanacağının ixracı gərginliyi azaltmaq üçün iqtisadi rıçaqlardan istifadənin nümunəsidir. Azərbaycanın tədarük etdiyi yanacaq Ermənistanda rəqabət mühiti yaradaraq qiymətlərin 15-20% ucuzlaşmasına səbəb olmuşdur . Bu, birbaşa Ermənistan əhalisinin rifahına təsir edən və sülhün “dadını” hiss etdirən amildir. Bakı özünün etibarlı enerji təchizatçısı statusunu regional səviyyədə möhkəmlədir. Ermənistanın Azərbaycan resurslarından asılılığı gələcək hərbi gərginlik ehtimallarını sıfıra endirən sığortadır. İrəvan onilliklərdir davam edən enerji və logistik təcridindən xilas olur. Azərbaycan vasitəsilə Mərkəzi Asiya və dünya bazarlarına çıxış imkanı əldə edir. Zəngəzur dəhlizi və digər kommunikasiyaların açılması üçün psixoloji baryerlər qırılır.
Azərbaycan “qələbədən sonrakı dövrü” intiqam deyil, inkişaf üzərində qurur. Biz təkcə torpaqlarımızı bərpa etmirik, həm də keçmiş düşməni iqtisadi tərəfdaşa çevirməklə regionu “barıt çəlləyi” olmaqdan çıxarıb “ticarət limanına” çeviririk. Bu, müasir diplomatiyanın ən ali formasıdır. Azərbaycan və Ermənistan arasında 2025-ci ildə qeydə alınan ticarət dövriyyəsinin (təxminən 789 min dollar) növbəti illərdə sürətlə artması gözlənilir. Bu proses, nəhayət ki, Cənubi Qafqazın daxili potensialının xarici oyunçuların maraqlarından deyil, yerli dövlətlərin iqtisadi mənfəətindən asılı olacağını sübut edir. Azərbaycan bu addımı ilə göstərir ki, o, təkcə qalib dövlət deyil, həm də regionun iqtisadi rifahını düşünən liderdir. Ermənistana neft məhsullarının satışı regionda “iqtisadi sülh” modelinin ilk böyük uğurudur.
Zərdab rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin Elmi işçisi – Alagöz Namazova
