Bizə gəldikdə, suverenliyimizin və ərazi bütövlüyümüzün bərpası illər, təqribən 30 il çəkdi.
Prezident cənab Ilham Aliyev 12 mart 2026-cı ildə keçirilən XIII Global Baku Forum çərçivəsində etdiyi çıxışında müasir dünyanın geosiyasi reallıqlarını, təhlükəsizlik çağırışlarını və Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində artan rolunu geniş şəkildə təhlil etmişdir. Bu çıxış yalnız bir dövlət başçısının siyasi mövqeyinin ifadəsi deyil, həm də qlobal miqyasda dəyişən siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik arxitekturasının analitik izahı kimi qiymətləndirilə bilər. Müasir dövrdə dünya sürətlə transformasiya olunan bir mərhələdən keçir və beynəlxalq münasibətlər sistemi yeni güc balanslarının formalaşması ilə xarakterizə olunur. Bu şəraitdə təhlükəsizlik, sabitlik və müdafiə məsələlərinin hər bir dövlət üçün prioritet istiqamətə çevrildiyi xüsusilə vurğulanmışdır. Qlobal miqyasda baş verən münaqişələr, regional gərginliklər və geosiyasi qarşıdurmalar göstərir ki, sabitlik və təhlükəsizlik təmin olunmadan sosial və iqtisadi inkişafdan danışmaq mümkün deyil. Bu mənada təhlükəsizlik məsələsi artıq yalnız hərbi aspektlə məhdudlaşmır, eyni zamanda iqtisadi sabitlik, enerji təminatı, nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələri və siyasi sabitlik kimi kompleks amilləri özündə birləşdirir. Azərbaycanın regional təhlükəsizlik siyasəti də məhz bu yanaşmaya əsaslanır. Uzun illər ərzində ölkə qarşılaşdığı mürəkkəb geosiyasi vəziyyətə baxmayaraq, beynəlxalq hüquqa əsaslanan mövqeyini qoruyub saxlamış və suverenliyinin bərpası istiqamətində ardıcıl siyasət həyata keçirmişdir.
Təxminən otuz il ərzində Azərbaycanın ərazilərinin bir hissəsinin işğal altında qalması beynəlxalq hüququn tətbiqində mövcud olan ikili standartların bariz nümunəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Buna baxmayaraq, ölkə həm diplomatik müstəvidə, həm də siyasi və hərbi səviyyədə öz mövqeyini qorumağa nail olmuşdur. 2020-ci ildə baş vermiş 44 günlük Vətən müharibəsi nəticəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası yalnız regional deyil, eyni zamanda beynəlxalq siyasi proseslər kontekstində mühüm hadisə kimi tarixə düşmüşdür. Bu proses beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanaraq həyata keçirilmiş və dövlətlərin özünümüdafiə hüququnun praktik tətbiqinin real nümunəsi olmuşdur. Müharibədən sonrakı mərhələdə Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri regionda davamlı sülhün təmin edilməsi və sabit təhlükəsizlik mühitinin formalaşdırılması olmuşdur. Bu istiqamətdə əldə edilən nəticələr göstərir ki, sülh yalnız diplomatik bəyanatlarla deyil, real siyasi qərarlarla və qarşılıqlı etimad mühitinin yaradılması ilə mümkündür. Azərbaycan regionda sülh təşəbbüslərinin müəllifi kimi çıxış edərək münaqişədən sonrakı mərhələdə Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində ardıcıl addımlar atmışdır. Bu proses nəticəsində regionda yeni siyasi reallıq formalaşmış və sərhədlərdə sabitlik təmin edilmişdir. Bu fakt bir daha göstərir ki, uzunmüddətli münaqişələrin həlli yalnız siyasi iradə və konstruktiv yanaşma mövcud olduğu halda mümkün olur. Qlobal miqyasda enerji təhlükəsizliyi məsələsi də müasir beynəlxalq münasibətlər sisteminin ən mühüm komponentlərindən biri hesab olunur. Enerji resurslarının istehsalı və ixracı yalnız iqtisadi deyil, həm də siyasi və geostrateji əhəmiyyət kəsb edir. Bu baxımdan Azərbaycan uzun illərdir ki, beynəlxalq enerji bazarında etibarlı tərəfdaş kimi tanınır. Ölkənin neft və qaz sektorunda əldə etdiyi uğurlar, eyni zamanda elektrik enerjisi və digər enerji məhsullarının istehsalı və ixracı sahəsində həyata keçirilən layihələr Azərbaycanın qlobal enerji təhlükəsizliyinə mühüm töhfə verdiyini göstərir. Azərbaycanın enerji siyasəti balanslı və proqnozlaşdırıla bilən bazar münasibətlərinin formalaşdırılmasına xidmət edir. Enerji bazarında sabit qiymətlərin qorunması və enerji təchizatının davamlılığı həm istehsalçı, həm də istehlakçı ölkələr üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu kontekstdə Azərbaycanın enerji diplomatiyası beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsinə və qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlıq münasibətlərinin inkişafına yönəlmişdir.
Dərya Əhmədova
Zərdab rayon Şıxbağı kənd tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru
