Azərbaycanın xarici borcu son dərəcə aşağı səviyyədədir və ümumi daxili məhsulun təqribən 6 faizindən bir qədər çoxunu təşkil edir
Azərbaycan Respublikasının xarici dövlət borcunun ümumi daxili məhsula (ÜDM) nisbətinin təxminən 6–6,5 faiz səviyyəsində olması ölkənin makroiqtisadi sabitliyinin və maliyyə təhlükəsizliyinin ən mühüm göstəricilərindən biridir. Müqayisə üçün qeyd etmək lazımdır ki, beynəlxalq maliyyə institutlarının qəbul etdiyi meyarlara əsasən inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün dövlət borcunun ÜDM-ə nisbətinin 40 faiz, bəzi hallarda isə 60 faiz həddini keçməsi riskli hesab olunur. Azərbaycan bu hədlə müqayisədə borc yükünü təxminən 7–10 dəfə aşağı səviyyədə saxlayaraq nadir maliyyə dayanıqlığına malik ölkələr sırasında yer alır. Statistik göstəricilər onu da sübut edir ki, Azərbaycanın ümumi xarici dövlət borcu 5–6 milyard ABŞ dolları ətrafındadır, halbuki ölkənin strateji valyuta ehtiyatları 65 milyard ABŞ dollarından çoxdur. Bu o deməkdir ki, mövcud valyuta ehtiyatları xarici borcu 10 dəfədən artıq üstələyir. Belə bir nisbət dünya təcrübəsində son dərəcə nadir göstərici sayılır və Azərbaycanın bütün xarici borc öhdəliklərini qısa müddətdə və heç bir maliyyə riski olmadan yerinə yetirmək imkanına malik olduğunu göstərir. Eyni zamanda, dövlət büdcəsinin xərcləri strukturunda xarici borca xidmət xərclərinin payı da son dərəcə aşağıdır. Statistik məlumatlara görə, illik borc ödənişləri dövlət büdcəsi xərclərinin 1 faizindən də azını təşkil edir. Bu isə o deməkdir ki, büdcə vəsaitlərinin böyük hissəsi sosial müdafiə tədbirlərinə, əməkhaqlarının və pensiyaların artırılmasına, infrastruktur layihələrinə, işğaldan azad olunmuş ərazilərin bərpasına və iqtisadi inkişaf proqramlarına yönəldilə bilir. Azərbaycanın xarici borc portfeli struktur baxımından da təhlükəsiz hesab olunur. Borcun əsas hissəsi uzunmüddətli və aşağı faizli kreditlərdən ibarətdir. Orta borclanma müddəti 10 ildən artıq, orta faiz dərəcəsi isə beynəlxalq bazar göstəricilərindən xeyli aşağıdır. Bu amil gələcək illərdə borc yükünün büdcəyə əlavə təzyiq yaratmayacağını açıq şəkildə göstərir. Digər mühüm statistik göstərici ondan ibarətdir ki, xarici borcun böyük hissəsi məhsuldar sahələrə – nəqliyyat infrastrukturu, enerji, su təsərrüfatı və regional inkişaf layihələrinə yönəldilib. Bu isə borcun istehlak xarakteri daşımadığını, əksinə, iqtisadi artımı stimullaşdıran alət kimi istifadə edildiyini sübut edir. Nəticədə borclanma ÜDM-in artım tempini üstələmədiyi üçün borcun ÜDM-də payı illər ərzində aşağı səviyyədə saxlanılır. Beynəlxalq reytinq agentlikləri və maliyyə institutları da Azərbaycanın borc göstəricilərini müsbət qiymətləndirir. Aşağı borc yükü ölkənin kredit risklərini minimuma endirir, maliyyə bazarlarında etibarlı tərəfdaş imicini möhkəmləndirir və iqtisadi şoklara qarşı davamlılığını artırır. Qlobal böhranlar zamanı borc yükü yüksək olan ölkələr ciddi fiskal çətinliklərlə üzləşdiyi halda, Azərbaycan bu risklərdən faktiki olaraq sığortalanmış vəziyyətdə qalır. Nəticə etibarilə, xarici borcun ÜDM-in təqribən 6 faizindən bir qədər çox olması, valyuta ehtiyatlarının borcu dəfələrlə üstələməsi, borc xidmətinin büdcədə minimal paya malik olması və borcun təhlükəsiz strukturda formalaşdırılması bir daha sübut edir ki, Azərbaycan maliyyə baxımından son dərəcə dayanıqlı və müstəqil dövlətdir. Bu göstəricilər təkcə bu gün üçün deyil, həm də uzunmüddətli perspektivdə ölkənin iqtisadi suverenliyinin və davamlı inkişafının möhkəm əsaslar üzərində qurulduğunu nümayiş etdirir.
Əlvənd kənd tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru E. Xəlilov
