2007-ci ilin aprelində Quba stadionunun təmiri ilə əlaqədar aparılan qazıntı işləri nəticəsində kütləvi məzarlıq aşkarlandı.
Bəzən tarix yalnız arxivlərdə deyil, torpağın altında gizlənmiş həqiqətlərdə də yaşayır. 31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü ilə bağlı xatırlanan faciələr sırasında Qubada aşkar edilən kütləvi məzarlıq xüsusi yer tutur və keçmişin acı izlərini bir daha üzə çıxarır. 2007-ci ilin aprel ayında Quba şəhərində stadion ərazisində aparılan təmir və qazıntı işləri zamanı təsadüfən kütləvi məzarlıq aşkar edildi. İlk baxışdan adi torpaq qatları kimi görünən bu sahə əslində XX əsrin əvvəllərində baş vermiş qətliamların canlı sübutu idi. Aparılan ilkin araşdırmalar göstərdi ki, burada müxtəlif yaş qruplarına aid insan qalıqları mövcuddur və onların əksəriyyəti zorakılıq nəticəsində həyatını itirmişdir. Sonrakı elmi tədqiqatlar və ekspertizalar bu məzarlığın 1918-ci ildə baş vermiş hadisələrlə bağlı olduğunu ortaya qoydu. Sümüklər üzərində aparılan analizlər, aşkar edilən maddi sübutlar və tarixi sənədlərlə uyğunluq bu ərazidə dinc əhalinin kütləvi şəkildə qətlə yetirildiyini təsdiqlədi. Bu fakt bir daha sübut etdi ki, həmin dövrdə azərbaycanlılara qarşı həyata keçirilən zorakılıqlar sistemli və məqsədyönlü xarakter daşıyırdı.
Quba kütləvi məzarlığının aşkar edilməsi yalnız tarixçilər üçün deyil, bütün cəmiyyət üçün mühüm hadisə oldu. Bu tapıntı uzun illər gizli qalan həqiqətlərin üzə çıxmasına, beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinin bu məsələyə yönəlməsinə səbəb oldu. Eyni zamanda bu hadisə soyqırımı faktlarının sübut bazasını daha da gücləndirdi. Hazırda həmin ərazi memorial kompleks kimi qorunur və ziyarətçilər üçün açıqdır. Burada yaradılan şərait qurbanların xatirəsinin ehtiramla yad edilməsinə, eyni zamanda gələcək nəsillərin bu faciə barədə məlumatlandırılmasına xidmət edir. Məktəblilər, tələbələr və tədqiqatçılar bu məkana gələrək tariximizin bu ağrılı səhifəsi ilə yaxından tanış olurlar.
Quba kütləvi məzarlığı tariximizin susmayan şahididir. O, bir daha xatırladır ki, həqiqətlər gec də olsa üzə çıxır və unudulmayan tarix gələcək üçün ibrət dərsinə çevrilir. 31 Mart günü bu qurbanların xatirəsini yad etmək, onların yaşadığı faciəni unutdurmamaq hər birimizin borcudur.
Zərdab rayon Hüseynxanlı kənd ümumi orta ümumtəhsil məktəbinin müəllimi-Dilşad Qazıyeva
