Su qıtlığı dövründə strateji seçim: Xəzərdən gələn dayanıqlı həll
Bu gün dünyanın qarşısında dayanan ən ciddi problemlərdən biri su qıtlığıdır. Statistik məlumatlar göstərir ki, hazırda dünya əhalisinin təxminən dörddə biri – 2,2 milyarddan çox insan təhlükəsiz içməli suya çıxış imkanından məhrumdur. İqlim dəyişiklikləri bu prosesi daha da sürətləndirir və su ehtiyatlarının idarə olunmasını dövlətlər üçün strateji təhlükəsizlik məsələsinə çevirir. Belə bir şəraitdə Azərbaycanın su resurslarının idarə olunmasına yanaşması xüsusi diqqət çəkir.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə qəbul olunan 2026–2035-ci illəri əhatə edən Dövlət Proqramı ölkəmizin bu qlobal çağırışlara cavab vermək əzmini nümayiş etdirir. Proqram Bakı, Sumqayıt və Xırdalan şəhərlərində, eləcə də Abşeron yarımadasının 64 yaşayış məntəqəsində su təchizatının keyfiyyətini köklü şəkildə dəyişməyi hədəfləyir. Ən mühüm prioritetlərdən biri su təminatında fasiləsizlik səviyyəsinin 95 faizə çatdırılmasıdır. Məncə, bu hədəf sosial rifahın yüksəldilməsi baxımından tarixi əhəmiyyət daşıyır.
Dövlət Proqramı çərçivəsində mühüm infrastruktur layihələri nəzərdə tutulur. Yağış sularının idarə olunması üçün 12 yeni kollektorun inşası, 3 mövcud kollektorun əsaslı bərpası, 9 tullantı sutəmizləyici qurğunun və 28 yeni su anbarının tikintisi planlaşdırılır. Bu layihələr təkcə su təminatını yaxşılaşdırmır, eyni zamanda ekoloji tarazlığın qorunmasına xidmət edir.
Proqramın ən strateji sütunlarından biri isə dəniz suyunun duzsuzlaşdırılması texnologiyasının geniş miqyasda tətbiqidir. İllik 100 milyon kubmetr içməli su ehtiyatının yaradılması Bakının və Abşeron yarımadasının uzunmüddətli su təhlükəsizliyinin etibarlı təminatı deməkdir. Bu yanaşma çaylar və yeraltı mənbələr kimi tükənməkdə olan resurslardan asılılığı minimuma endirir. Xəzər dənizinin potensialından səmərəli istifadə gələcək nəsillər üçün su ehtiyatlarının qorunmasına imkan yaradır.
Sumqayıt Duzsuzlaşdırma Qurğusundan Ceyranbatan su anbarına qədər çəkiləcək yeni magistral kəmər bu sistemin mühüm tərkib hissəsidir. Emal olunmuş dəniz suyunun mövcud şəbəkəyə inteqrasiyası Bakı, Sumqayıt və Xırdalanın su təchizatında mövcud gərginliyi azaldacaq. Rəqəmsal idarəetmə mexanizmləri ilə birlikdə bu layihə hər damlanın qorunmasını təmin edəcək.
Dövlət Proqramı Azərbaycanın su təhlükəsizliyi sahəsində atdığı addımların yalnız texnoloji yeniliklərə deyil, uzunmüddətli dayanıqlığa və ekoloji balansın qorunmasına əsaslandığını göstərir. Xəzər dənizinin resurslarından ağıllı istifadə ölkəmizin davamlı inkişafına və gələcək nəsillərin həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsinə möhkəm zəmin yaradır.
Rasim Hüseynov – Zərdab Rayon Ağsaqqallar Şurasının sədri
