İstintaq nəticəsində Xocalıda törədilmiş cinayətlərə münasibətdə cinayət təqibinin davam etdirilməsi üçün aşağıdakı əsasların mövcud olduğu müəyyən edilmişdir.
İstintaq nəticəsində Xocalıda 1992-ci ilin fevral ayında baş vermiş hadisələrə dair aparılmış araşdırmalar, mülki əhaliyə qarşı törədilmiş hərəkətlərin sistemli və məqsədyönlü olduğunu təsdiqləmişdir. Dövlət Komissiyası və Baş Prokurorluq arxiv materialları göstərir ki, bu cinayətlər yalnız təsadüfi hadisələr deyildi, həm də geniş miqyaslı hərbi əməliyyatlar çərçivəsində həyata keçirilmişdir. Müəyyən edilmiş insan itkisi və yaralanmalar: Dövlət sənədlərinə görə, Xocalıda 613 nəfər qətlə yetirilmiş, 487 nəfər itkin düşmüş və 1275 nəfər yaralanmışdır. Bu rəqəmlər, mülki əhalinin müdafiəsiz vəziyyətdə hədəf alındığını açıq şəkildə göstərir. Kütləvi dağıntılar və mülki infrastrukturun məhv edilməsi: İstintaq məlumatları göstərir ki, şəhərin böyük hissəsi dağıdılmış, minlərlə ev, məktəb və dövlət obyektləri istifadə edilə bilməz hala gətirilmişdir. Bu, cinayətin miqyasını və planlı xarakterini sübut edir. Etnik və mədəni hədəfləmə: Araşdırmalar sübut etmişdir ki, mülki əhali yalnız təsadüfi şəkildə deyil, etnik mənsubiyyətinə görə hədəf alınmışdır. 200-dən çox məscid, tarixi abidə və kitabxana dağıdılmış, mədəni irsə qarşı məqsədyönlü zərbə vurulmuşdur. Qaçqın və məcburi köçkünlərin sayı: Dövlət sənədlərində göstərilir ki, Xocalı hadisələri nəticəsində minlərlə insan öz evini tərk etməyə məcbur olmuş, uzun müddət sığınacaqlarda yaşamışdır. Bu, cinayətin sosial və humanitar nəticələrinin əhəmiyyətini ortaya qoyur. Beynəlxalq hüquq və sənədləşmə: İstintaq materialları, BMT, ATƏT və digər beynəlxalq təşkilatların hesabatları ilə üst-üstə düşür. Məlumatlar göstərir ki, Xocalıda törədilmiş cinayətlər mülki şəxslərə qarşı qanunsuz hərəkət kimi qiymətləndirilə bilər və beynəlxalq hüquq çərçivəsində cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmalıdır. Nəticə olaraq, Xocalıda törədilmiş cinayətlərə dair aparılmış istintaq cinayət təqibinin davam etdirilməsi üçün tam hüquqi əsaslar yaradır. Sənədləşdirilmiş sübutlar, şahid ifadələri və statistik məlumatlar göstərir ki, bu hadisələr sistemli, məqsədyönlü və beynəlxalq hüquq normalarına zidd olaraq həyata keçirilmişdir. Cinayətlərin tanınması və məsuliyyətin müəyyən edilməsi həm tarixi ədalətin təminatı, həm də gələcəkdə oxşar hadisələrin qarşısının alınması üçün əhəmiyyətlidir.
Kamal Xəlilov – Zərdab Gənclər evinin dərnək rəhbəri
