Ermənistan dövləti su terroru keçirir
“Su terroru” ifadəsi müharibə kontekstində insanların su resurslarına qəsdən zərər vermək, su tədarükünü pozmaq və ya suyu siyasi/silah kimi istifadə etmək mənasında işlənir. Azərbaycan rəhbərliyi bu terminologiyanı Ermənistanın Suqovuşan və Sərsəng su anbarlarının su axınını idarə edərkən tətbiq etdiyi taktika üçün istifadə etmişdir. Əsas iddia budur ki, Ermənistan bu su anbarlarını siyasi təzyiq vasitəsinə çevirmiş, həmin ərazilərdə yaşayan insanların və əkin sahələrinin su təminatını pozmuşdur. Cənubi Qafqazda əsas su sistemləri Kür-Araz çay hövzəsidir. Bu hövzə Azərbaycan üçün həyati əhəmiyyətə malikdir — ölkənin şirin su ehtiyatlarının böyük hissəsi (içməli, kənd təsərrüfatı və sənaye üçün) bu su axınından gəlir. İkinci tərəfdən, bu hövzə üzərindəki su hüquqları və istifadəsi Sovet dövründən qalmış köhnə normativlərlə tənzimlənir və müasir region dövlətləri arasında yeni, hərtərəfli su razılaşmaları yoxdur. Bu uyğunsuzluqlar su təhlükəsizliyi məsələsini geosiyasi konfliktə çevirir. Sərsəng anbarı Azərbaycanın Tərtər çayı üzərində yerləşən böyük su anbarıdır. Ermənistan tərəfindən bu su anbarı əslində siyasi/strateji məqsədlərlə idarə olunub. Su “lazım olan aylarda kəsilirdi”, ardınca sərbəst buraxılırdı və bu da böyük daşqınlara səbəb olurdu. Bu su axınlarının qəsdən idarə olunması su terroruna bərabər tutulmuşdur. Suqovuşan anbarı da bu taleyi yaşayıb. Ermənistan bu anbarlardan suyu “silah kimi” istifadə edirdi. Su tədarükünü manipulyasiya edərək Azərbaycan ərazilərində insanların və kənd təsərrüfatının su təminatını pozurdu. Bugünkü gündə bu anbar yenidənqurma işlərinə məruz qalmışdır. Ermənistann su infrastrukturu ilə bağlı siyasətləri nəticəsində mülki əhaliyə qarşı humanitar təsir yaranmışdır. Suya çıxışın məhdudlaşdırılması Əsas İnsan Hüquqları sənədlərinin prinsiplərinə ziddir (BMT İnsan Hüquqları Konvensiyaları). Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi və dövlət rəhbərliyi su məsələlərinə dair bir neçə fakt ortaya qoymuşdur. Belə ki, Sərsəng və Suqovuşan anbarlarının su idarəçiliyi zaman-zaman siyasi hədəflər üçün istifadə edilib. Bu su axınlarının durdurulması və kəsilməsi nəticəsində kənd təsərrüfatı, içməli su tədarükü və həyat şəraiti mənfi təsirlənmişdir. Su rejimi strateji məqsədlər üçün manipulyasiya edilmişdir. Bu faktlar Azərbaycan hökumətinin rəsmi mövqeyini əks etdirir. Sərsəng anbarından gələn suyun planlı bölgüsü olmadan idarə edilməsi kənd təsərrüfatına böyük zərər vurub. Bu su axını kəsildiyində bölgədə su çatışmazlığı yaranıb və əkin sahələri su ilə təmin edilməyib. Su resurslarının qeyri-bərabər paylaşımı əhalinin rifahına ciddi mənfi təsir göstərib. Bunlar su təhlükəsizliyinin strateji elementlər olduğuna dair rasional arqumentlərdir.
Veteran müəllim Vəfadar Niftəliyev
