Biz işğal olunmuş əraziləri güc vasitəsilə azad etdik və sülhə siyasi yollarla nail olduq.
Azərbaycanın müasir tarixi dövlətin müstəqilliyi, suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda aparılan mübarizə ilə sıx bağlıdır. Uzun illər ərzində ölkəmiz Ermənistanın işğal siyasəti ilə üzləşmiş, torpaqlarımızın bir hissəsi işğal altında qalmış və yüz minlərlə insan doğma yurd-yuvasından didərgin düşmüşdür. Bu ağır və mürəkkəb dövr Azərbaycan xalqının yaddaşında dərin izlər qoymuşdur. Lakin Azərbaycan dövləti bütün çətinliklərə baxmayaraq, öz prinsipial mövqeyindən geri çəkilməmiş və nəticədə tarixi ədaləti bərpa etməyə nail olmuşdur.
Cənab Prezident İlham Əliyevin də vurğuladığı kimi, Azərbaycan dünya miqyasında nadir bir təcrübəyə malikdir. Uzun illər ərzində ölkəmiz işğal şəraitində yaşamış, milyonlarla insan etnik təmizləməyə məruz qalmışdır. Təxminən 30 il müddətində Azərbaycanın ərazisinin təqribən 20 faizi Ermənistan silahlı qüvvələrinin işğalı altında qalmışdır. Bu dövrdə yüz minlərlə insan öz doğma torpaqlarını tərk etməyə məcbur olmuş, ölkəmizin iqtisadi və sosial inkişafına ciddi zərər dəymişdir.
Beynəlxalq hüquq normalarına görə işğal faktı açıq şəkildə tanınsa da, uzun müddət bu problemin həlli istiqamətində real nəticələr əldə olunmamışdır. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan ərazilərindən çıxarılmasını tələb edən bir neçə qətnamə qəbul etmişdir. Lakin bu sənədlər uzun illər ərzində icra edilməmiş və yalnız kağız üzərində qalmışdır. Bu isə beynəlxalq münasibətlər sistemində bəzi hallarda müşahidə olunan selektiv yanaşmanın bariz nümunəsi olmuşdur. Azərbaycan dövləti isə bütün bu çətinliklərə baxmayaraq, diplomatik və siyasi yollarla münaqişənin həllinə çalışmışdır. Uzun illər aparılan danışıqlar prosesində sülh yolu ilə həllə nail olmaq üçün müxtəlif təşəbbüslər irəli sürülmüşdür. Lakin Ermənistan tərəfinin qeyri-konstruktiv mövqeyi və status-kvonun qorunmasına yönəlmiş siyasəti bu prosesin nəticəsiz qalmasına səbəb olmuşdur.
Belə bir şəraitdə Azərbaycan xalqı və dövləti öz taleyini özü həll etmək qərarına gəldi. 2020-ci ildə baş vermiş 44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycanın müasir tarixində dönüş nöqtəsi oldu. Azərbaycan Ordusunun qətiyyətli fəaliyyəti nəticəsində işğal altında olan torpaqlarımız azad edildi və ölkəmizin ərazi bütövlüyü bərpa olundu. Bu qələbə yalnız hərbi uğur deyil, həm də tarixi ədalətin bərpası kimi qiymətləndirilir.
44 günlük müharibə göstərdi ki, əgər beynəlxalq hüquq və ədalət sizin tərəfinizdədirsə və sülh yolu ilə həll üçün bütün imkanlar tükənmişdirsə, öz torpaqlarını müdafiə etmək və suverenliyini bərpa etmək hər bir dövlətin haqqıdır. Azərbaycan da məhz bu hüquqdan istifadə edərək işğala son qoymuşdur.
Cənab Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan əvvəlcə güc vasitəsilə torpaqlarını azad etmiş, daha sonra isə siyasi yollarla sülhə nail olmuşdur. Bu yanaşma müasir tarixdə nadir hallarda rast gəlinən bir təcrübədir. Çünki bir çox münaqişələrdə hərbi əməliyyatlardan sonra uzun müddət davam edən qarşıdurma və gərginlik müşahidə olunur. Azərbaycan isə müharibədən sonra regionda sülhün və əməkdaşlığın bərqərar olunması üçün təşəbbüs göstərmişdir. Bu gün Azərbaycan regionda yeni siyasi və təhlükəsizlik mühitinin formalaşması üçün fəal siyasət həyata keçirir. Sülh gündəliyinin irəli sürülməsi, regional əməkdaşlıq təşəbbüsləri və iqtisadi layihələrin həyata keçirilməsi ölkəmizin bu istiqamətdəki məqsədlərini aydın şəkildə göstərir.
Azərbaycanın əldə etdiyi bu təcrübə beynəlxalq səviyyədə də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu təcrübə göstərir ki, dövlətlər öz suverenliyini və ərazi bütövlüyünü qorumaq hüququna malikdirlər və beynəlxalq hüquq prinsipləri bu hüququ dəstəkləyir. Eyni zamanda, münaqişələrin həllində sülh və dialoq əsas prioritet olaraq qalmalıdır.
Zərdab Rayon Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru Elyurə Məmmədova
