Beynəlxalq ictimaiyyət iqlim dəyişikliyi ilə mübarizəni prioritet məsələ kimi qəbul edir
Bu gün dünya miqyasında ən çox müzakirə olunan və bəşəriyyəti narahat edən problemlərdən biri iqlim dəyişikliyidir. Son onilliklərdə Yer kürəsində müşahidə olunan qeyri-sabit hava şəraiti, temperaturun sürətlə artması, quraqlıqların və daşqınların çoxalması, buzlaqların əriməsi və dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi iqlim dəyişikliyinin artıq nəzəri anlayış deyil, real təhlükə olduğunu göstərir. Bu proses təkcə təbiətə deyil, insanların həyat tərzinə, iqtisadiyyata və sosial sabitliyə də ciddi təsir edir.
İqlim dəyişikliyinin əsas səbəbi insan fəaliyyətidir. Sənayeləşmə, nəqliyyatın sürətlə artması, meşələrin qırılması, kömür, neft və qaz kimi fosil yanacaqlardan həddindən artıq istifadə atmosferə böyük həcmdə karbon qazı və digər istixana effektli qazların buraxılmasına səbəb olur. Bu qazlar Yer səthindən çıxan istiliyi atmosferdə saxlayaraq qlobal istiləşməni gücləndirir. Nəticədə fəsillərin ritmi pozulur, təbiətin özünü tənzimləmə mexanizmi zəifləyir.
İqlim dəyişikliyinin təsirləri artıq bir çox ölkədə açıq şəkildə hiss olunur. Bəzi bölgələrdə uzunmüddətli quraqlıqlar kənd təsərrüfatına ciddi zərbə vurur, məhsuldarlıq azalır, ərzaq təhlükəsizliyi risk altına düşür. Digər tərəfdən, güclü yağışlar, daşqınlar, qasırğalar və meşə yanğınları milyonlarla insanın həyatını təhlükə altına alır, yaşayış məntəqələrini dağıdır, böyük maddi ziyan yaradır. Dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi isə sahilyanı ərazilərdə yaşayan insanların köç etməsinə səbəb olur.
Bu proseslərin sosial nəticələri də az əhəmiyyət daşımır. İqlim dəyişikliyi yoxsulluğu dərinləşdirir, işsizlik yaradır, məcburi miqrasiyanı artırır. Xüsusilə inkişaf etməkdə olan ölkələr bu dəyişikliklərə qarşı daha həssasdır, çünki onların iqtisadi və texniki imkanları məhduddur. Bu isə dünyada sosial bərabərsizliyin daha da kəskinləşməsinə gətirib çıxarır.
Beynəlxalq ictimaiyyət iqlim dəyişikliyi ilə mübarizəni prioritet məsələ kimi qəbul edir. Paris Sazişi kimi qlobal razılaşmalar ölkələri karbon emissiyalarını azaltmağa, bərpaolunan enerji mənbələrindən istifadəyə üstünlük verməyə və ətraf mühiti qorumağa çağırır. Günəş, külək, su və digər təmiz enerji mənbələrinin inkişafı təkcə ekoloji deyil, həm də iqtisadi baxımdan yeni imkanlar yaradır. Eyni zamanda, meşələrin bərpası, tullantıların azaldılması, su və enerji resurslarından səmərəli istifadə kimi tədbirlər böyük əhəmiyyət kəsb edir.
İqlim dəyişikliyi ilə mübarizə təkcə dövlətlərin və beynəlxalq təşkilatların işi deyil. Hər bir fərd də bu prosesdə məsuliyyət daşıyır. Enerjiyə qənaət etmək, ictimai nəqliyyatdan istifadəni artırmaq, tullantıları çeşidləmək, plastikdən az istifadə etmək, ağac əkmək kimi sadə addımlar böyük nəticələrə yol aça bilər. İnsanların ekoloji düşüncəsinin formalaşması gələcək nəsillərin sağlam mühitdə yaşaması üçün əsas şərtdir.
Bu gün dünyada iqlim dəyişikliyi ilə bağlı ciddi narahatlıq hökm sürür və bu narahatlıq təsadüfi deyil. Qarşıdakı illərdə atılacaq addımlar Yer kürəsinin gələcəyini müəyyən edəcək. Əgər indidən ciddi tədbirlər görülməsə, iqlim dəyişikliyinin fəsadları daha ağır və geri dönməz olacaq. Buna görə də bəşəriyyət birlikdə hərəkət etməli, təbiətə münasibətini dəyişməli və davamlı inkişaf yolunu seçməlidir.
Gülnaz Məmmədova – Zərdab şəhər sakini, təqaüdçü
